Các loại nhãn hiệu tại Việt Nam: hình, chữ, âm thanh, tập thể, chứng nhận

Khi tìm hiểu về bảo hộ sở hữu trí tuệ, nhiều doanh nghiệp bất ngờ khi biết rằng nhãn hiệu không chỉ là một cái tên hay logo. Pháp luật Việt Nam công nhận nhiều loại nhãn hiệu khác nhau, mỗi loại có đặc điểm, điều kiện và lưu ý riêng khi đăng ký.

Bài viết này tổng hợp đầy đủ các loại nhãn hiệu tại Việt Nam theo hai cách phân loại: theo dấu hiệu cấu thành và theo chủ thể, chức năng. Việc xác định đúng loại nhãn hiệu sẽ giúp bạn chuẩn bị hồ sơ chính xác và tăng khả năng được cấp văn bằng bảo hộ.

Phân loại nhãn hiệu theo dấu hiệu

Theo khoản 1 Điều 72 Luật Sở hữu trí tuệ (được sửa đổi bởi Luật số 07/2022/QH15), nhãn hiệu được bảo hộ nếu là dấu hiệu nhìn thấy được dưới dạng chữ cái, từ ngữ, hình vẽ, hình ảnh, hình ba chiều hoặc sự kết hợp các yếu tố đó, được thể hiện bằng một hoặc nhiều màu sắc, hoặc dấu hiệu âm thanh thể hiện được dưới dạng đồ họa.

Nhãn hiệu chữ

Khái niệm: Là nhãn hiệu được cấu thành từ chữ cái, từ ngữ, con số hoặc sự kết hợp của chúng.

Ví dụ: Tên thương mại được cách điệu thành logo chữ, khẩu hiệu đăng ký làm nhãn hiệu.

Lưu ý: Chữ phải có khả năng phân biệt, không mang tính mô tả trực tiếp sản phẩm, không phải tên gọi thông thường của hàng hóa, dịch vụ.

Nhãn hiệu hình

Khái niệm: Là nhãn hiệu được cấu thành từ hình vẽ, hình ảnh, biểu tượng, hình ba chiều.

Ví dụ: Logo hình học, biểu tượng con vật cách điệu, hình ảnh đặc trưng của doanh nghiệp.

Lưu ý: Hình phải có tính sáng tạo, không trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với nhãn hiệu đã được bảo hộ trước; hình ba chiều cần thể hiện rõ ràng trong đơn.

Nhãn hiệu kết hợp

Khái niệm: Là sự kết hợp giữa chữ và hình, thể hiện bằng một hoặc nhiều màu sắc. Đây là loại nhãn hiệu phổ biến nhất trong thực tế.

Ví dụ: Logo gồm tên doanh nghiệp đặt cạnh biểu tượng đồ họa.

Lưu ý: Toàn bộ tổng thể phải có khả năng phân biệt. Nếu chỉ đăng ký phần kết hợp thì phạm vi bảo hộ tính trên tổng thể, do đó nhiều doanh nghiệp lựa chọn đăng ký riêng phần chữ và phần hình để tăng độ an toàn.

Nhãn hiệu âm thanh

Khái niệm: Đây là loại nhãn hiệu mới được bổ sung từ Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2022, có hiệu lực nhằm thực thi cam kết trong Hiệp định CPTPP. Là dấu hiệu âm thanh có khả năng phân biệt và thể hiện được dưới dạng đồ họa (như bản nhạc, biểu đồ sóng âm).

Ví dụ: Đoạn nhạc hiệu đặc trưng khi khởi động một ứng dụng, âm thanh nhận diện thương hiệu.

Lưu ý: Khi đăng ký, người nộp đơn phải nộp mẫu nhãn hiệu là tệp âm thanh kèm bản thể hiện dưới dạng đồ họa của âm thanh đó, theo quy định tại Nghị định 65/2023/NĐ-CP hướng dẫn Luật Sở hữu trí tuệ về sở hữu công nghiệp. Đây là điểm khác biệt quan trọng so với các loại nhãn hiệu truyền thống.

Phân loại nhãn hiệu theo chủ thể và chức năng

Bên cạnh dấu hiệu cấu thành, Luật Sở hữu trí tuệ còn phân loại nhãn hiệu theo chủ thể sở hữu và chức năng sử dụng.

Nhãn hiệu thông thường

Khái niệm: Là nhãn hiệu do một tổ chức, cá nhân đăng ký để phân biệt hàng hóa, dịch vụ của mình với chủ thể khác. Đây là loại phổ biến nhất.

Điều kiện: Có khả năng phân biệt, không thuộc các trường hợp bị loại trừ theo Điều 73 và Điều 74 Luật Sở hữu trí tuệ.

Nhãn hiệu tập thể

Khái niệm: Theo khoản 17 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ, là nhãn hiệu dùng để phân biệt hàng hóa, dịch vụ của các thành viên của tổ chức là chủ sở hữu nhãn hiệu đó với hàng hóa, dịch vụ của tổ chức, cá nhân không phải là thành viên.

Ví dụ: Nhãn hiệu chung của một hợp tác xã hoặc hiệp hội ngành nghề, các thành viên đủ điều kiện đều được sử dụng.

Lưu ý: Đơn đăng ký phải kèm quy chế sử dụng nhãn hiệu tập thể. Chủ đơn thường là tổ chức tập thể được thành lập hợp pháp.

Nhãn hiệu chứng nhận

Khái niệm: Theo khoản 18 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ, là nhãn hiệu mà chủ sở hữu cho phép tổ chức, cá nhân khác sử dụng trên hàng hóa, dịch vụ của họ để chứng nhận các đặc tính về xuất xứ, nguyên liệu, cách thức sản xuất, chất lượng, độ chính xác, độ an toàn hoặc các đặc tính khác.

Ví dụ: Nhãn hiệu chứng nhận chất lượng nông sản, chứng nhận sản phẩm đạt tiêu chuẩn của một tổ chức.

Lưu ý: Chủ sở hữu không được kinh doanh chính hàng hóa, dịch vụ mang nhãn hiệu chứng nhận đó; đơn phải kèm quy chế sử dụng và tài liệu chứng minh khả năng chứng nhận.

Nhãn hiệu liên kết

Khái niệm: Là các nhãn hiệu trùng hoặc tương tự nhau do cùng một chủ thể đăng ký, dùng cho các sản phẩm, dịch vụ cùng loại hoặc tương tự nhau, hoặc có liên quan với nhau.

Ví dụ: Một doanh nghiệp đăng ký nhiều phiên bản nhãn hiệu có cùng gốc từ cho các dòng sản phẩm khác nhau.

Lưu ý: Việc đăng ký nhóm nhãn hiệu liên kết giúp doanh nghiệp mở rộng phạm vi bảo hộ và ngăn chặn đối thủ đăng ký các biến thể gây nhầm lẫn.

Nhãn hiệu nổi tiếng

Khái niệm: Theo khoản 20 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ, là nhãn hiệu được bộ phận công chúng có liên quan biết đến rộng rãi trên lãnh thổ Việt Nam.

Ví dụ: Các nhãn hiệu quốc tế và trong nước có độ nhận diện cực cao.

Lưu ý: Quyền đối với nhãn hiệu nổi tiếng được xác lập trên cơ sở sử dụng, không phụ thuộc thủ tục đăng ký. Việc đánh giá dựa trên các tiêu chí tại Điều 75 Luật Sở hữu trí tuệ như số lượng người tiêu dùng biết đến, phạm vi lãnh thổ lưu hành, doanh số, thời gian sử dụng liên tục, uy tín của hàng hóa, dịch vụ. Nhãn hiệu nổi tiếng được bảo hộ ở phạm vi rộng, kể cả với hàng hóa, dịch vụ không cùng loại.

Bảng tổng hợp các loại nhãn hiệu

Câu hỏi thường gặp

Nhãn hiệu âm thanh có đăng ký được ở Việt Nam không?

Có. Từ khi Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2022 có hiệu lực, dấu hiệu âm thanh thể hiện được dưới dạng đồ họa đã trở thành đối tượng có thể đăng ký nhãn hiệu. Người nộp đơn cần nộp tệp âm thanh kèm bản thể hiện đồ họa theo Nghị định 65/2023/NĐ-CP.

Nhãn hiệu tập thể và nhãn hiệu chứng nhận khác nhau thế nào?

Nhãn hiệu tập thể do các thành viên của một tổ chức sử dụng để phân biệt hàng hóa của thành viên với người ngoài. Nhãn hiệu chứng nhận do chủ sở hữu cho phép người khác sử dụng để chứng nhận đặc tính sản phẩm, và chủ sở hữu không được tự kinh doanh sản phẩm mang nhãn hiệu đó.

Nhãn hiệu nổi tiếng có bắt buộc phải đăng ký không?

Không. Quyền đối với nhãn hiệu nổi tiếng được xác lập trên cơ sở sử dụng thực tế và mức độ được công chúng biết đến, không phụ thuộc vào thủ tục đăng ký. Tuy nhiên, việc chứng minh một nhãn hiệu là nổi tiếng đòi hỏi nhiều bằng chứng theo các tiêu chí luật định.

Một doanh nghiệp có thể đăng ký nhiều loại nhãn hiệu không?

Hoàn toàn có thể. Doanh nghiệp có thể đăng ký nhãn hiệu chữ, nhãn hiệu hình, nhãn hiệu kết hợp và cả nhãn hiệu âm thanh cho các sản phẩm, dịch vụ của mình để tối đa hóa phạm vi bảo hộ.

Kết luận

Nắm rõ các loại nhãn hiệu giúp doanh nghiệp lựa chọn chiến lược bảo hộ phù hợp, chuẩn bị hồ sơ chính xác và tránh những sai sót khiến đơn bị từ chối. Đặc biệt, những cập nhật quan trọng từ luật mới đã mở rộng đáng kể phạm vi bảo hộ — bạn có thể tìm hiểu thêm tại bài viết về thay đổi của Luật Sở hữu trí tuệ 2022.

Nếu bạn cần tư vấn xác định loại nhãn hiệu phù hợp và thực hiện thủ tục đăng ký nhãn hiệu, đội ngũ luật sư của LTV Law sẵn sàng hỗ trợ bạn từ khâu tra cứu đến khi nhận văn bằng bảo hộ. Hãy liên hệ với chúng tôi ngay hôm nay.