Ly hôn vắng mặt: thủ tục khi chồng, vợ bỏ đi hoặc ở xa (2026)

Không ít người rơi vào hoàn cảnh muốn chấm dứt hôn nhân nhưng người còn lại đã bỏ đi biệt tích, sống ở xa, cố tình lẩn tránh hoặc không rõ đang cư trú ở đâu. Câu hỏi thường gặp là: liệu Tòa án có giải quyết ly hôn được không khi một bên vắng mặt? Câu trả lời là có. Pháp luật Việt Nam đã dự liệu tình huống này để bảo vệ quyền được giải phóng khỏi quan hệ hôn nhân không còn ý nghĩa của người có yêu cầu chính đáng.

Bài viết trình bày cơ sở pháp lý, thủ tục và những lưu ý khi ly hôn vắng mặt — trường hợp mà đương sự phía bên kia, thường là bị đơn, không có mặt trong quá trình giải quyết vụ án.

Ly hôn vắng mặt là gì?

Ly hôn vắng mặt không phải là một thủ tục riêng biệt được đặt tên trong luật, mà là cách gọi thực tế cho việc Tòa án giải quyết cho ly hôn khi một bên vợ hoặc chồng không tham gia tố tụng. Về bản chất, đây là một dạng ly hôn đơn phương: một người nộp đơn yêu cầu ly hôn theo yêu cầu một bên, trong khi bên kia không hợp tác, ở xa hoặc đã rời khỏi nơi cư trú.

Cơ sở để Tòa án chấp nhận yêu cầu là Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014: khi một bên yêu cầu ly hôn mà có căn cứ về việc vợ, chồng vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được thì Tòa án giải quyết cho ly hôn. Việc một bên bỏ đi, không quan tâm gia đình trong thời gian dài chính là một trong những biểu hiện của tình trạng này.

Cơ sở pháp lý: Tòa án được xét xử vắng mặt

Quyền xét xử vắng mặt đương sự được quy định rõ trong Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (Luật số 92/2015/QH13).

Điều 227 - Sự có mặt của đương sự

Điều 227 quy định Tòa án phải triệu tập hợp lệ đương sự tham gia phiên tòa. Nếu đương sự được triệu tập hợp lệ lần thứ nhất mà vắng mặt thì Tòa án hoãn phiên tòa. Nếu được triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà đương sự vẫn vắng mặt không vì sự kiện bất khả kháng hoặc không có người đại diện tham gia, thì tùy trường hợp Tòa án vẫn tiến hành xét xử. Đây chính là điểm mấu chốt: bị đơn không thể ngăn cản việc ly hôn chỉ bằng cách không đến Tòa.

Điều 228 - Xét xử trong trường hợp đương sự vắng mặt

Điều 228 cho phép Tòa án vẫn tiến hành xét xử vụ án khi đương sự vắng mặt tại phiên tòa trong các trường hợp: đương sự có đơn đề nghị xét xử vắng mặt; đương sự vắng mặt nhưng có người đại diện tham gia; hoặc đương sự đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt. Như vậy, chỉ cần thủ tục triệu tập, tống đạt được thực hiện đúng luật, việc bị đơn không có mặt không làm đình trệ vụ án.

Khi bị đơn cố tình giấu địa chỉ hoặc bỏ đi không rõ tung tích

Đây là tình huống khó khăn nhất, bởi Tòa án chỉ có thể triệu tập hợp lệ khi xác định được nơi cư trú của bị đơn. Pháp luật xử lý theo các hướng sau:

Trường hợp bị đơn cố tình giấu địa chỉ

Nếu bị đơn có nơi cư trú, làm việc nhưng cố tình giấu, hoặc thay đổi nơi ở nhằm trốn tránh nghĩa vụ, thì theo hướng dẫn của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, việc nguyên đơn ghi đúng địa chỉ nơi cư trú cuối cùng của bị đơn được coi là đã cung cấp đầy đủ địa chỉ. Tòa án tiến hành các thủ tục cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụng theo quy định; trường hợp không tống đạt trực tiếp được thì niêm yết công khai tại nơi cư trú cuối cùng, tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã và tại Tòa án. Sau khi đã niêm yết hợp lệ mà bị đơn vẫn vắng mặt, Tòa án đưa vụ án ra xét xử vắng mặt.

Trường hợp bị đơn biệt tích, không rõ tung tích

Nếu bị đơn đã rời khỏi nơi cư trú và không ai biết tin tức, người có yêu cầu cần thu thập xác nhận của cơ quan có thẩm quyền về việc bị đơn không còn cư trú tại địa phương. Trong trường hợp một người biệt tích 02 năm liền trở lên, mặc dù đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm mà vẫn không có tin tức xác thực về việc người đó còn sống hay đã chết, thì người có quyền, lợi ích liên quan có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố người đó mất tích theo Điều 68 Bộ luật Dân sự 2015. Khi vợ hoặc chồng của người bị tuyên bố mất tích xin ly hôn, Tòa án giải quyết cho ly hôn. Đây là một thủ tục độc lập, cần được cân nhắc với sự tư vấn của luật sư tùy hoàn cảnh cụ thể.

Hồ sơ ly hôn khi bị đơn vắng mặt

Ngoài hồ sơ cơ bản của một vụ ly hôn đơn phương, người nộp đơn cần đặc biệt chú trọng các giấy tờ chứng minh về nơi cư trú của bị đơn:

• Đơn khởi kiện yêu cầu ly hôn;
• Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn (bản chính; nếu mất thì xin trích lục);
• Căn cước công dân của người khởi kiện (bản sao);
• Giấy tờ xác nhận nơi cư trú cuối cùng của bị đơn hoặc xác nhận của cơ quan Công an, Ủy ban nhân dân cấp xã về việc bị đơn không còn cư trú tại địa phương;
• Giấy khai sinh của các con (bản sao), nếu có yêu cầu về quyền nuôi con;
• Giấy tờ về tài sản chung, nợ chung (nếu yêu cầu chia);
• Tài liệu, chứng cứ chứng minh mâu thuẫn, việc bị đơn bỏ đi, không thực hiện nghĩa vụ với gia đình.

Việc xác định đúng nơi cư trú cuối cùng và cung cấp bằng chứng về nỗ lực liên hệ với bị đơn là yếu tố quyết định giúp vụ án được thụ lý và giải quyết thuận lợi. Về trình tự nộp đơn và các bước chung, bạn có thể tham khảo thêm bài thủ tục ly hôn.

Nộp đơn ở đâu?

Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, đơn được nộp tại Tòa án nhân dân nơi bị đơn cư trú, làm việc. Trường hợp không xác định được nơi cư trú, làm việc hiện tại của bị đơn, người khởi kiện có thể yêu cầu Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc cuối cùng hoặc nơi bị đơn có tài sản giải quyết. Nếu vụ việc có yếu tố nước ngoài (một bên đang ở nước ngoài, không rõ địa chỉ tại nước ngoài), thẩm quyền thuộc Tòa án nhân dân cấp tỉnh.

Thời gian giải quyết thường kéo dài hơn

Trên thực tế, ly hôn vắng mặt thường kéo dài hơn so với vụ ly hôn thông thường. Nguyên nhân là các thủ tục triệu tập hợp lệ hai lần, cấp tống đạt, niêm yết công khai và xác minh nơi cư trú đều cần thời gian và phải tuân thủ đúng trình tự. Nếu phải thực hiện thủ tục tuyên bố mất tích hoặc ủy thác tư pháp ra nước ngoài, thời gian còn dài hơn nữa. Người có yêu cầu nên chuẩn bị tâm lý và hồ sơ kỹ lưỡng ngay từ đầu để hạn chế việc phải bổ sung, kéo dài quá trình.

Câu hỏi thường gặp

Chồng (hoặc vợ) bỏ đi không rõ ở đâu, tôi có ly hôn được không?

Được. Bạn nộp đơn ly hôn đơn phương và cung cấp địa chỉ nơi cư trú cuối cùng của người đó. Tòa án sẽ tiến hành triệu tập, tống đạt, niêm yết công khai; sau khi thực hiện hợp lệ mà bị đơn vẫn vắng mặt thì Tòa án xét xử vắng mặt theo Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Bị đơn cố tình không đến Tòa thì vụ án có bị đình chỉ không?

Không. Nếu bị đơn được triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai mà vẫn vắng mặt không vì lý do bất khả kháng, Tòa án vẫn đưa vụ án ra xét xử. Việc bị đơn vắng mặt không phải là căn cứ để chấm dứt hay bác yêu cầu ly hôn.

Không biết bị đơn đang ở nước ngoài chỗ nào thì làm sao?

Trường hợp bị đơn ở nước ngoài mà không xác định được địa chỉ, đây là vụ án có yếu tố nước ngoài thuộc thẩm quyền Tòa án nhân dân cấp tỉnh. Tòa án sẽ áp dụng thủ tục thông báo, niêm yết và có thể xét xử vắng mặt theo quy định. Bạn nên nhờ luật sư hỗ trợ vì thủ tục phức tạp hơn.

Khi nào cần làm thủ tục tuyên bố mất tích trước khi ly hôn?

Khi bị đơn đã biệt tích từ 02 năm liền trở lên và không có tin tức dù đã thông báo, tìm kiếm, bạn có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố mất tích theo Điều 68 Bộ luật Dân sự 2015, sau đó xin ly hôn. Tùy hoàn cảnh, luật sư sẽ tư vấn nên đi theo hướng ly hôn vắng mặt thông thường hay kết hợp thủ tục này.

Ly hôn vắng mặt có chia được tài sản và giành quyền nuôi con không?

Có. Tòa án vẫn giải quyết quan hệ con chung và tài sản chung trong bản án ly hôn. Tuy nhiên, khi một bên vắng mặt, việc chứng minh tài sản, thu nhập và điều kiện nuôi con chủ yếu dựa vào tài liệu do người khởi kiện cung cấp, nên cần chuẩn bị chứng cứ đầy đủ.

Kết luận

Việc một bên bỏ đi, ở xa hay cố tình lẩn tránh không thể trở thành rào cản khiến bạn mãi bị ràng buộc trong một cuộc hôn nhân đã chấm dứt trên thực tế. Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 với các Điều 227, 228 cùng Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 đã tạo cơ sở để Tòa án giải quyết ly hôn vắng mặt. Điều quan trọng là xác định đúng nơi cư trú cuối cùng của bị đơn, chuẩn bị hồ sơ và chứng cứ chặt chẽ, và tuân thủ đúng trình tự tống đạt, niêm yết. Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc xác định địa chỉ bị đơn hoặc lo ngại vụ án kéo dài, LTV Law sẵn sàng đồng hành, tư vấn và hỗ trợ bạn thực hiện thủ tục một cách nhanh chóng, đúng pháp luật.