Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 (Luật 131/2025/QH15): 11 điểm mới từ 01/4/2026

Luật số 131/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 10/12/2025 tại Kỳ họp thứ 10 và có hiệu lực từ ngày 01/4/2026. Đây là lần sửa đổi thứ năm của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, sau các lần sửa đổi năm 2009, 2019, 2022 và Luật số 93/2025/QH15. Thay đổi lớn nhất với doanh nghiệp là thời gian xử lý đơn nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, sáng chế được rút ngắn đáng kể, có thêm cơ chế thẩm định nhanh, và lần đầu tiên luật có quy định riêng về trí tuệ nhân tạo.

Giải đáp nhanh

• Văn bản: Luật 131/2025/QH15, thông qua ngày 10/12/2025, hiệu lực từ ngày 01/4/2026.
• Nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp: công bố đơn còn 1 tháng (trước là 2 tháng), thẩm định nội dung còn 5 tháng (trước là 9 tháng với nhãn hiệu, 7 tháng với kiểu dáng).
• Sáng chế: thẩm định nội dung còn 12 tháng (trước là 18 tháng); hạn yêu cầu thẩm định nội dung còn 36 tháng (trước là 42 tháng).
• Thẩm định nhanh trong 3 tháng cho sáng chế và nhãn hiệu, nhưng chỉ áp dụng cho một số trường hợp hẹp theo Nghị định 100/2026/NĐ-CP.
• Trí tuệ nhân tạo: tác giả sáng chế, kiểu dáng phải là con người; được dùng dữ liệu đã công bố hợp pháp để huấn luyện trí tuệ nhân tạo với điều kiện luật định.
• Bồi thường thiệt hại do Tòa án ấn định khi không xác định được thiệt hại vật chất: tối đa 1 tỷ đồng (trước là 500 triệu đồng).

Thông tin chung về Luật sửa đổi 2025

Rút ngắn thời hạn xử lý đơn đăng ký sở hữu công nghiệp

Đây là thay đổi có tác động trực tiếp nhất. Theo khoản 3 Điều 110 và khoản 2 Điều 119 Luật Sở hữu trí tuệ đã sửa đổi, các mốc thời hạn của cơ quan nhà nước như sau:

Với nhãn hiệu, cộng các bước thẩm định hình thức 1 tháng, công bố 1 tháng, thẩm định nội dung 5 tháng, giai đoạn thẩm định theo quy định còn khoảng 7 tháng. Tính cả bước cấp Giấy chứng nhận (khoảng 1 đến 2 tháng), tổng thời gian theo quy định từ khi nộp đơn đến khi nhận văn bằng là khoảng 8 đến 9 tháng, so với 12 đến 18 tháng theo luật cũ. Chi tiết từng bước xem bài thủ tục và thời gian đăng ký nhãn hiệu. Trên thực tế, thời gian có thể dài hơn tùy số lượng đơn Cục Sở hữu trí tuệ đang xử lý.

Thay đổi ở khâu thẩm định hình thức: từ ngày 01/4/2026, Cục Sở hữu trí tuệ chỉ ra quyết định từ chối với đơn không hợp lệ. Đơn hợp lệ được chuyển thẳng sang công bố, Cục không ra quyết định chấp nhận đơn hợp lệ như trước. Danh sách đơn được chuyển công bố, kèm ngày chuyển công bố, được đăng công khai trên Cổng thông tin điện tử của Cục Sở hữu trí tuệ. Người nộp đơn cần chủ động theo dõi danh sách này thay vì chờ văn bản chấp nhận.

Cơ chế thẩm định nội dung nhanh trong 3 tháng

Khoản 2a Điều 119 bổ sung cơ chế thẩm định nội dung nhanh: đơn đăng ký sáng chế và đơn đăng ký nhãn hiệu được thẩm định nội dung trong thời hạn 3 tháng kể từ ngày công bố đơn. Tuy nhiên, theo Điều 14a Nghị định 100/2026/NĐ-CP, điều kiện được hưởng cơ chế này khá hẹp, phải đáp ứng tất cả các điều kiện sau.

Với đơn đăng ký nhãn hiệu:

• Thuộc một trong hai trường hợp: nhãn hiệu dùng cho hàng hóa sản xuất theo sáng chế thuộc Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược, hoặc sáng chế phục vụ tình huống khẩn cấp về an ninh, quốc phòng, thiên tai, dịch bệnh; hoặc Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu là tài liệu, điều kiện bắt buộc khi làm thủ tục đăng ký hoặc xin cấp phép để sản xuất, kinh doanh theo quy định pháp luật;
• Đơn nộp trực tiếp tại Cục Sở hữu trí tuệ, không phải đơn quốc tế theo Hệ thống Madrid;
• Không phải nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận, nhãn hiệu ba chiều hoặc nhãn hiệu âm thanh;
• Nếu đơn có nhiều hàng hóa, dịch vụ thì điều kiện ở trên phải đáp ứng với tất cả hàng hóa, dịch vụ trong đơn;
• Nộp phí thẩm định nội dung nhanh theo quy định.

Với đơn đăng ký sáng chế: sáng chế thuộc Danh mục công nghệ chiến lược hoặc phục vụ tình huống khẩn cấp; đã được khai thác thương mại; có yêu cầu công bố sớm nộp cùng đơn; không quá 10 điểm yêu cầu bảo hộ, trong đó không quá 2 điểm độc lập; không phải đơn tách hoặc đơn chuyển đổi; nộp phí thẩm định nhanh.

Yêu cầu thẩm định nhanh phải làm bằng văn bản theo mẫu và nộp cùng lúc với đơn đăng ký. Đơn sẽ quay về thời hạn thẩm định thông thường nếu không đáp ứng điều kiện, có tranh chấp, khiếu nại hoặc ý kiến phản đối, có đơn trùng hoặc tương tự nộp sớm hơn đang chờ xử lý, hoặc người nộp đơn tự sửa đổi, bổ sung, tách đơn. Vì vậy, phần lớn doanh nghiệp đăng ký nhãn hiệu thông thường sẽ đi theo thời hạn 5 tháng, không phải 3 tháng.

Điểm mới về sáng chế

• Hạn yêu cầu thẩm định nội dung rút còn 36 tháng kể từ ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên (trước là 42 tháng), theo khoản 1 Điều 113. Quy định này áp dụng với đơn nộp từ ngày 01/4/2026; đơn nộp trước ngày này vẫn áp dụng hạn 42 tháng. Quá hạn mà không yêu cầu thẩm định, đơn bị coi như đã rút.
• Thời hạn thẩm định nội dung còn 12 tháng, áp dụng với đơn sáng chế được công bố từ ngày 01/4/2026.
• Kiểm soát an ninh sáng chế mật: sáng chế thuộc danh mục bí mật nhà nước trong lĩnh vực kỹ thuật có tác động đến quốc phòng, an ninh, được tạo ra tại Việt Nam, chỉ được nộp đơn ra nước ngoài sau khi Bộ Quốc phòng hoặc Bộ Công an cho phép (khoản 1 Điều 89a).
• Tác giả phải là con người: đơn bị coi là không hợp lệ, bị từ chối, hoặc văn bằng có thể bị hủy bỏ hiệu lực nếu có cơ sở khẳng định tác giả sáng chế không phải là con người (điểm d khoản 1 Điều 96, điểm c1 khoản 2 Điều 109).

Xem thêm quy trình tại trang đăng ký sáng chế.

Điểm mới về nhãn hiệu

• Dấu hiệu chỉ nguồn gốc địa lý quốc gia Việt Nam (ví dụ chữ "Việt Nam" dùng để chỉ xuất xứ hàng hóa) bị coi là không có khả năng phân biệt, trừ khi đã được sử dụng và thừa nhận rộng rãi với danh nghĩa một nhãn hiệu trước ngày nộp đơn, hoặc là yếu tố cấu thành của dấu hiệu có khả năng phân biệt được đăng ký nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận (điểm đ1 khoản 2 Điều 74). Doanh nghiệp nên cân nhắc kỹ khi đưa chữ "Việt Nam" vào phần chính của nhãn hiệu.
• Thời hạn rút ngắn như bảng ở mục 1, áp dụng ngay với đơn nhãn hiệu được công bố từ ngày 01/4/2026, kể cả đơn nộp trước ngày này.
• Thẩm định nhanh 3 tháng cho một số trường hợp như mục 2.

Trước khi nộp đơn, nên tra cứu nhãn hiệu để giảm rủi ro bị từ chối, vì thời gian thẩm định ngắn hơn nhưng tiêu chí đánh giá khả năng phân biệt không hề nới lỏng. Dịch vụ trọn gói xem tại trang đăng ký nhãn hiệu.

Điểm mới về kiểu dáng công nghiệp

• Mở rộng đối tượng bảo hộ: khoản 13 Điều 4 định nghĩa lại kiểu dáng công nghiệp là "hình dáng bên ngoài của toàn bộ hoặc một phần của sản phẩm dưới dạng vật lý hoặc phi vật lý". Như vậy, từ ngày 01/4/2026 có thể bảo hộ kiểu dáng của một phần sản phẩm (kiểu dáng riêng phần) và kiểu dáng của sản phẩm phi vật lý như giao diện, biểu tượng hiển thị trên màn hình, sản phẩm trên không gian mạng.
• Thêm ngoại lệ về tính mới: kiểu dáng không bị coi là mất tính mới nếu do người có quyền đăng ký, hoặc người có được thông tin từ người đó, bộc lộ công khai, với điều kiện đơn được nộp trong thời hạn 6 tháng kể từ ngày bộc lộ (khoản 4 Điều 65). Ngoại lệ này cũng áp dụng khi kiểu dáng bị bộc lộ do cơ quan nhà nước công bố không đúng quy định hoặc do đơn của người không có quyền đăng ký (khoản 5 Điều 65).
• Thời hạn rút ngắn: công bố 1 tháng, thẩm định nội dung 5 tháng, phản đối 3 tháng.
• Tác giả phải là con người, tương tự sáng chế.

Xem thêm trang đăng ký kiểu dáng công nghiệp.

Điểm mới về quyền tác giả, quyền liên quan

• Không bảo hộ ý tưởng, khẩu hiệu, tên tác phẩm một cách độc lập (khoản 4 Điều 15 mới bổ sung). Muốn bảo hộ khẩu hiệu hoặc tên gọi dùng trong kinh doanh, cần cân nhắc đăng ký nhãn hiệu.
• Chương trình máy tính (khoản 1 Điều 22): định nghĩa lại, khẳng định được bảo hộ như tác phẩm văn học dù ở dạng mã nguồn hay mã máy; người dùng hợp pháp được làm một bản sao dự phòng nhưng không được chuyển giao; với phần mềm cung cấp dưới dạng dịch vụ trực tuyến, việc sao lưu theo điều khoản sử dụng hoặc thỏa thuận cấp phép.
• Trách nhiệm về thông tin trong hồ sơ: tác giả, chủ sở hữu phải chịu trách nhiệm về thông tin khai trong hồ sơ đăng ký (khoản 2a Điều 49). Tờ khai phải do chính tác giả hoặc chủ sở hữu ký tên hoặc điểm chỉ, trừ trường hợp không có khả năng về thể chất (điểm a khoản 2 Điều 50). Giấy chứng nhận có thể bị hủy bỏ hiệu lực nếu khai không chính xác, không trung thực (khoản 3 Điều 55).
• Cấp lại, cấp đổi Giấy chứng nhận: cấp lại khi bị mất, hư hỏng; cấp đổi khi thay đổi chủ sở hữu, tên tác phẩm, thông tin tác giả, chủ sở hữu (khoản 1 và 1a Điều 55).
• Bãi bỏ Điều 52 về thời hạn cấp Giấy chứng nhận; thời hạn nay do Chính phủ quy định. Theo Nghị định 134/2026/NĐ-CP, cơ quan nhà nước rà soát hồ sơ trong 22 ngày làm việc và cấp Giấy chứng nhận trong 15 ngày làm việc tiếp theo, tổng khoảng 37 ngày làm việc. Xem trang đăng ký bản quyền tác giả.

Lưu ý thêm (không thuộc Luật 131/2025/QH15): từ ngày 30/9/2026, Cục Bản quyền tác giả đổi tên thành Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả.

Lần đầu có quy định về trí tuệ nhân tạo

• Đối tượng tạo ra có sử dụng trí tuệ nhân tạo: Chính phủ quy định việc phát sinh, xác lập quyền sở hữu trí tuệ trong trường hợp đối tượng được tạo ra có sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo (khoản 5 Điều 6).
• Dùng dữ liệu để huấn luyện trí tuệ nhân tạo: tổ chức, cá nhân được sử dụng văn bản và dữ liệu về đối tượng quyền sở hữu trí tuệ đã được công bố hợp pháp và công chúng được phép tiếp cận để nghiên cứu khoa học, thử nghiệm, huấn luyện hệ thống trí tuệ nhân tạo, với điều kiện không ảnh hưởng bất hợp lý đến quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu. Với dữ liệu là tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan, việc sử dụng còn phải theo quy định của Chính phủ (khoản 5 Điều 7).
• Sáng chế, kiểu dáng, thiết kế bố trí mà tác giả không phải là con người thì không được bảo hộ.

Khai thác thương mại quyền sở hữu trí tuệ

• Điều 8a mới: chủ sở hữu được dùng quyền sở hữu trí tuệ cho giao dịch dân sự, thương mại, đầu tư; Nhà nước khuyến khích dùng quyền sở hữu trí tuệ để góp vốn hoặc thế chấp vay vốn.
• Quản trị nội bộ: nếu quyền sở hữu trí tuệ chưa đủ điều kiện ghi nhận giá trị tài sản trong sổ kế toán, chủ sở hữu có trách nhiệm lập danh mục riêng để quản trị nội bộ (khoản 1 Điều 8a).
• Chính sách hỗ trợ: Nhà nước hỗ trợ xác định giá trị quyền sở hữu trí tuệ, áp dụng mô hình chuyển nhượng, chuyển giao quyền sử dụng, góp vốn bằng quyền sở hữu trí tuệ (khoản 3a Điều 8).

Với doanh nghiệp, đây là tín hiệu để coi nhãn hiệu, sáng chế, phần mềm là tài sản có thể định giá và giao dịch, thay vì chỉ là thủ tục pháp lý. Xem thêm trang chuyển nhượng và cấp phép sử dụng nhãn hiệu.

Bảo vệ quyền trên môi trường số

• Trách nhiệm của nền tảng số: Điều 198b quy định trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian và chủ quản nền tảng số; chủ quản nền tảng số phải triển khai các biện pháp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng.
• Nâng mức bồi thường: khi không xác định được thiệt hại vật chất theo các căn cứ thông thường, Tòa án ấn định mức bồi thường không quá 1 tỷ đồng (trước là 500 triệu đồng); bồi thường thiệt hại tinh thần từ 10 đến 100 lần mức lương cơ sở (trước là 5 đến 50 triệu đồng), theo Điều 205.
• Biện pháp mới: Tòa án có thể buộc gỡ bỏ, ẩn hoặc vô hiệu hóa truy cập đến nội dung xâm phạm (khoản 7 Điều 202); bổ sung biện pháp khẩn cấp tạm thời ẩn hoặc tạm thời vô hiệu hóa truy cập đến thông tin, nội dung, tài khoản, trang thông tin điện tử, ứng dụng hoặc định danh địa chỉ Internet liên quan đến hành vi xâm phạm (điểm đ khoản 1 Điều 207).
• Xung đột quyền: khi một đối tượng có nhiều quyền sở hữu trí tuệ, quyền phát sinh sau mâu thuẫn với việc khai thác bình thường quyền phát sinh trước sẽ bị buộc chấm dứt thực hiện, do Tòa án quyết định (khoản 4 Điều 7).

Khi phát hiện hàng giả, nội dung vi phạm trên sàn thương mại điện tử hoặc mạng xã hội, xem trang xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ.

Ủy quyền đại diện trong thủ tục sở hữu công nghiệp

Với thủ tục sở hữu công nghiệp và khiếu nại thực hiện từ ngày 01/4/2026 thông qua đại diện: nếu văn bản ủy quyền không ghi thời hạn thì thời hạn ủy quyền xác định theo Bộ luật Dân sự; nếu một bên đơn phương chấm dứt ủy quyền thì phải có văn bản tuyên bố chấm dứt. Hướng dẫn cụ thể tại Điều 8 Thông tư 10/2026/TT-BKHCN.

Đơn nộp trước ngày 01/4/2026 xử lý thế nào?

Theo Điều 3 Luật 131/2025/QH15, đơn đăng ký sở hữu công nghiệp nộp trước ngày 01/4/2026 được xử lý theo luật tại thời điểm nộp đơn, trừ ba nội dung áp dụng luật mới:

• Thẩm định hình thức với đơn chưa được chấp nhận đơn hợp lệ;
• Thời hạn phản đối với đơn được công bố từ ngày 01/4/2026;
• Thời hạn thẩm định nội dung với đơn được công bố từ ngày 01/4/2026.

Ngoài ra, căn cứ hủy bỏ hiệu lực văn bằng áp dụng theo luật có hiệu lực tại thời điểm xét cấp văn bằng đó; vụ việc xâm phạm đã được thụ lý trước ngày 01/4/2026 tiếp tục giải quyết theo luật cũ.

Doanh nghiệp nên làm gì?

• Đơn nhãn hiệu, kiểu dáng đang chờ: theo dõi danh sách chuyển công bố trên cổng thông tin của Cục Sở hữu trí tuệ, vì Cục không còn gửi quyết định chấp nhận đơn hợp lệ.
• Đơn sáng chế nộp từ ngày 01/4/2026: ghi nhớ hạn yêu cầu thẩm định nội dung là 36 tháng.
• Sản phẩm có giao diện, biểu tượng số hoặc chi tiết thiết kế đặc trưng: cân nhắc đăng ký kiểu dáng riêng phần hoặc kiểu dáng phi vật lý.
• Rà soát hợp đồng lao động, hợp đồng thuê ngoài liên quan đến sản phẩm có dùng trí tuệ nhân tạo, bảo đảm xác định rõ tác giả là con người.
• Rà soát văn bản ủy quyền với đơn vị đại diện, bổ sung thời hạn ủy quyền rõ ràng.
• Lập danh mục tài sản trí tuệ nội bộ nếu doanh nghiệp có kế hoạch gọi vốn, góp vốn hoặc thế chấp bằng quyền sở hữu trí tuệ.

Câu hỏi thường gặp

Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 có hiệu lực khi nào?

Luật 131/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/4/2026. Nghị định 100/2026/NĐ-CP hướng dẫn về sở hữu công nghiệp cũng có hiệu lực từ ngày 01/4/2026.

Đăng ký nhãn hiệu theo luật mới mất bao lâu?

Theo quy định, giai đoạn thẩm định khoảng 7 tháng (thẩm định hình thức 1 tháng, công bố 1 tháng, thẩm định nội dung 5 tháng), cộng bước cấp Giấy chứng nhận khoảng 1 đến 2 tháng, tổng khoảng 8 đến 9 tháng. Thực tế có thể dài hơn tùy lượng đơn Cục đang xử lý.

Đơn nhãn hiệu nộp năm 2025 có được rút ngắn thời gian không?

Có, một phần. Nếu đơn được công bố từ ngày 01/4/2026 thì thời hạn thẩm định nội dung 5 tháng và thời hạn phản đối 3 tháng theo luật mới được áp dụng, dù đơn nộp trước ngày này.

Doanh nghiệp nào được thẩm định nhanh nhãn hiệu 3 tháng?

Chỉ đơn đáp ứng đủ điều kiện tại khoản 2 Điều 14a Nghị định 100/2026/NĐ-CP, chủ yếu là nhãn hiệu gắn với công nghệ chiến lược, tình huống khẩn cấp, hoặc trường hợp Giấy chứng nhận nhãn hiệu là điều kiện bắt buộc để xin phép kinh doanh. Yêu cầu phải nộp cùng đơn và nộp phí thẩm định nhanh.

Tác phẩm do trí tuệ nhân tạo tạo ra có được bảo hộ không?

Với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí, tác giả phải là con người. Việc xác lập quyền với đối tượng được tạo ra có sử dụng trí tuệ nhân tạo sẽ theo quy định chi tiết của Chính phủ. Phần do con người trực tiếp sáng tạo vẫn là cơ sở để xác lập quyền.

Khẩu hiệu quảng cáo có được bảo hộ quyền tác giả không?

Không, nếu đứng độc lập. Khoản 4 Điều 15 nêu rõ ý tưởng, khẩu hiệu, tên tác phẩm một cách độc lập không thuộc đối tượng bảo hộ quyền tác giả. Doanh nghiệp có thể cân nhắc đăng ký khẩu hiệu làm nhãn hiệu nếu đáp ứng điều kiện về khả năng phân biệt.

Kết luận

Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 giúp doanh nghiệp nhận văn bằng nhanh hơn, mở rộng bảo hộ kiểu dáng cho sản phẩm số, và đặt nền móng pháp lý cho trí tuệ nhân tạo cũng như việc dùng quyền sở hữu trí tuệ làm tài sản giao dịch. Đổi lại, người nộp đơn cần chủ động hơn: tự theo dõi tiến trình công bố, nhớ các thời hạn mới và chuẩn bị hồ sơ kỹ ngay từ đầu. Các thay đổi của lần sửa đổi trước có tại bài những thay đổi của Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022; tổng quan toàn bộ luật xem bài Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam.

LTV Law hỗ trợ tra cứu, nộp đơn và theo dõi đơn nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, quyền tác giả theo quy định mới. Liên hệ để được tư vấn theo hồ sơ cụ thể.

Bài viết mang tính tham khảo chung, cập nhật theo văn bản có hiệu lực đến tháng 10/2026, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp.