Quyền nuôi con khi ly hôn: điều kiện giành quyền nuôi con & cấp dưỡng

Quyền nuôi con là vấn đề nhạy cảm và thường tranh chấp gay gắt nhất khi ly hôn. Pháp luật đặt quyền lợi mọi mặt của con lên hàng đầu. Bài viết giải thích ai được nuôi con, điều kiện giành quyền nuôi con và nghĩa vụ cấp dưỡng theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.

Nguyên tắc xác định người nuôi con

Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014:

• Vợ chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con; nếu không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định căn cứ vào quyền lợi mọi mặt của con;
• Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp mẹ không đủ điều kiện hoặc có thỏa thuận khác phù hợp hơn với con;
• Con từ đủ 7 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

Điều kiện để giành quyền nuôi con

Khi hai bên đều muốn nuôi con, Tòa án xem xét bên nào bảo đảm tốt hơn cho sự phát triển của con, dựa trên:

• Điều kiện vật chất: thu nhập, chỗ ở, khả năng chăm sóc, học tập cho con;
• Điều kiện tinh thần: thời gian chăm sóc, đạo đức, lối sống, môi trường sống ổn định;
• Việc bảo đảm sự ổn định, ít xáo trộn cho con.

Muốn giành quyền nuôi con, bạn nên chuẩn bị chứng cứ về thu nhập, nơi ở và khả năng chăm sóc để chứng minh trước Tòa.

Nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con

Theo Điều 82 và Điều 116 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con. Mức cấp dưỡng do hai bên thỏa thuận căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của con; nếu không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định. Cấp dưỡng có thể theo tháng, quý hoặc một lần.

Có thể thay đổi người nuôi con sau ly hôn không?

Có. Khi có căn cứ người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện, hoặc vì lợi ích của con, một bên có thể yêu cầu Tòa án thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi bản án ly hôn đã có hiệu lực.

Theo Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, Tòa án có thể quyết định việc thay đổi người trực tiếp nuôi con khi có một trong các căn cứ: cha, mẹ có thỏa thuận về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phù hợp với lợi ích của con; hoặc người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con. Việc thay đổi cũng phải xem xét nguyện vọng của con nếu con từ đủ 7 tuổi trở lên. Người có quyền yêu cầu gồm cha, mẹ; ngoài ra người thân thích, cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, trẻ em, Hội liên hiệp phụ nữ cũng có quyền yêu cầu trong những trường hợp luật định.

Quyền và nghĩa vụ của người không trực tiếp nuôi con

Theo Điều 82 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi, có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con, đồng thời có quyền và nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở. Đây là quyền chính đáng nhằm bảo đảm con vẫn được gần gũi cả cha và mẹ sau khi ly hôn.

Ngược lại, người đang trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ tạo điều kiện để người kia thực hiện quyền thăm nom, không được gây khó dễ hay chia cắt tình cảm giữa con với cha hoặc mẹ.

Hạn chế quyền thăm nom con

Quyền thăm nom là quyền được pháp luật bảo vệ, nhưng không phải tuyệt đối. Điều 82 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định: nếu người không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con, thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom con của người đó. Việc hạn chế phải do Tòa án xem xét, quyết định trên cơ sở lợi ích của con, chứ không do một bên tự ý ngăn cấm.

Câu hỏi thường gặp

Con dưới 3 tuổi ai được nuôi?

Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ khi người mẹ không đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng con hoặc hai bên có thỏa thuận khác phù hợp hơn với lợi ích của con.

Không có thu nhập có được nuôi con không?

Thu nhập chỉ là một yếu tố. Tòa án xét tổng thể điều kiện vật chất và tinh thần. Người có thu nhập thấp hơn nhưng có thời gian và môi trường chăm sóc tốt hơn vẫn có thể được giao nuôi con, kèm quyền yêu cầu bên kia cấp dưỡng.

Mức cấp dưỡng nuôi con là bao nhiêu?

Luật không ấn định con số cố định. Mức cấp dưỡng do hai bên thỏa thuận dựa trên thu nhập của người cấp dưỡng và nhu cầu của con; nếu không thỏa thuận được, Tòa án quyết định mức hợp lý.

Kết luận

Giành quyền nuôi con phụ thuộc vào việc chứng minh bạn bảo đảm tốt nhất quyền lợi của con, không chỉ ở tiền bạc. Chuẩn bị chứng cứ chặt chẽ là yếu tố quyết định. LTV Law (Luật sư Đỗ Khánh Linh) hỗ trợ tư vấn và bảo vệ quyền nuôi con, cấp dưỡng khi ly hôn.