Ly hôn do bạo lực gia đình: căn cứ, chứng cứ và cách bảo vệ nạn nhân (2026)

Bạo lực gia đình là một trong những căn cứ rõ ràng nhất để Tòa án chấp nhận cho ly hôn, đồng thời cũng là tình huống mà nạn nhân cần được bảo vệ khẩn cấp. Nếu bạn hoặc người thân đang bị chồng hoặc vợ đánh đập, ngược đãi, xúc phạm hay kiểm soát ép buộc, pháp luật cho phép bạn đơn phương yêu cầu ly hôn mà không cần sự đồng ý của người kia. Bài viết trình bày căn cứ pháp lý, cách thu thập chứng cứ và các biện pháp bảo vệ nạn nhân theo Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 và Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022 (Luật số 13/2022/QH15).

Bạo lực gia đình là căn cứ để ly hôn đơn phương

Theo khoản 1 Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, khi một bên yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa án không thành, Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được. Như vậy, nạn nhân của bạo lực gia đình có quyền trực tiếp yêu cầu Tòa án cho ly hôn, dù người gây bạo lực không đồng ý.

Những hành vi nào được coi là bạo lực gia đình?

Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022 xác định bạo lực gia đình không chỉ là đánh đập về thể chất, mà còn bao gồm nhiều hình thức khác:

Bạo lực thể chất: hành hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc hành vi cố ý khác xâm hại đến sức khỏe, tính mạng.
Bạo lực tinh thần: lăng mạ, chì chiết, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; cô lập, xua đuổi, gây áp lực tâm lý thường xuyên.
Bạo lực tình dục: cưỡng ép quan hệ tình dục trái ý muốn.
Bạo lực kinh tế: chiếm đoạt, kiểm soát thu nhập, tài sản nhằm tạo tình trạng lệ thuộc; cưỡng ép đóng góp tài chính quá khả năng.

Việc hiểu đúng phạm vi này rất quan trọng, bởi nhiều nạn nhân chỉ nghĩ tới bạo lực thể chất mà bỏ qua các hình thức bạo lực tinh thần và kinh tế vốn cũng là căn cứ hợp pháp.

Chứng cứ chứng minh bạo lực gia đình

Để Tòa án có cơ sở giải quyết, nạn nhân nên thu thập và lưu giữ càng nhiều chứng cứ càng tốt:

Nguồn chứng cứ	Ví dụ cụ thể
Y tế	Giấy khám thương, bệnh án, kết luận giám định thương tích.
Hình ảnh, âm thanh	Ảnh vết thương, video, ghi âm hành vi đe dọa, tin nhắn lăng mạ.
Cơ quan, tổ chức	Đơn trình báo và biên bản của công an xã, biên bản hòa giải của tổ hòa giải, xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã, Hội Phụ nữ.
Người làm chứng	Lời khai của hàng xóm, người thân, người chứng kiến.

Nếu đang trong tình thế nguy hiểm, việc trình báo công an và đề nghị lập biên bản ngay sau mỗi lần xảy ra bạo lực vừa giúp bảo vệ bản thân, vừa tạo ra chứng cứ có giá trị.

Các biện pháp bảo vệ nạn nhân

Song song với việc ly hôn, nạn nhân có thể yêu cầu áp dụng biện pháp bảo vệ theo Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022, trong đó có cấm tiếp xúc — buộc người có hành vi bạo lực giữ khoảng cách với nạn nhân trong thời hạn nhất định. Quyết định cấm tiếp xúc có thể do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc Tòa án áp dụng tùy trường hợp. Ngoài ra, nạn nhân có thể được hỗ trợ nơi tạm lánh, tư vấn tâm lý và trợ giúp pháp lý.

Trường hợp hành vi bạo lực gây thương tích nặng hoặc có tính chất nghiêm trọng, người gây bạo lực còn có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, độc lập với việc giải quyết ly hôn.

Thủ tục ly hôn khi bị bạo lực gia đình

Về cơ bản, đây là thủ tục ly hôn đơn phương: nộp đơn khởi kiện kèm chứng cứ tại Tòa án nhân dân khu vực nơi người gây bạo lực cư trú; Tòa thụ lý, hòa giải, và nếu hòa giải không thành thì đưa ra xét xử. Với hồ sơ có chứng cứ bạo lực rõ ràng, Tòa án thường có đủ căn cứ để chấp nhận cho ly hôn. Chi tiết trình tự xem thêm ở bài ly hôn đơn phương. Vấn đề quyền nuôi con và chia tài sản vẫn được giải quyết trong cùng vụ án — tham khảo quyền nuôi con khi ly hôn và chia tài sản khi ly hôn.

Câu hỏi thường gặp

Bị chồng đánh nhưng không có giấy khám thương thì có ly hôn được không?

Được. Giấy khám thương chỉ là một trong nhiều loại chứng cứ. Bạn vẫn có thể dùng tin nhắn, ghi âm, hình ảnh, biên bản công an và lời khai người làm chứng. Càng nhiều nguồn chứng cứ thống nhất thì càng thuyết phục.

Bạo lực tinh thần, chửi mắng có được coi là căn cứ ly hôn không?

Có. Lăng mạ, xúc phạm danh dự nhân phẩm, gây áp lực tâm lý kéo dài đều là hành vi bạo lực gia đình theo Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022 và có thể là căn cứ để Tòa án cho ly hôn.

Làm sao để người kia không tiếp tục đe dọa trong lúc chờ ly hôn?

Bạn có thể đề nghị áp dụng biện pháp cấm tiếp xúc và yêu cầu hỗ trợ nơi tạm lánh theo Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022; đồng thời trình báo công an khi bị đe dọa. Nên tham vấn luật sư để thực hiện đúng thủ tục.

Người gây bạo lực có bị mất quyền nuôi con không?

Hành vi bạo lực gia đình là yếu tố bất lợi khi Tòa án xem xét giao con, vì Tòa luôn đặt lợi ích của con lên hàng đầu. Tuy nhiên quyết định cuối cùng dựa trên nhiều yếu tố về điều kiện nuôi dưỡng của mỗi bên.

Kết luận

Không ai phải chịu đựng một cuộc hôn nhân có bạo lực. Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 và Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022 trao cho nạn nhân quyền được chấm dứt hôn nhân và được bảo vệ. Việc thu thập chứng cứ đúng cách và biết sử dụng các biện pháp bảo vệ khẩn cấp là chìa khóa để bảo đảm an toàn và quyền lợi. Nếu bạn đang trong hoàn cảnh này và cần một chỗ dựa tin cậy, luật sư của LTV Law sẵn sàng lắng nghe, tư vấn kín đáo và đồng hành cùng bạn qua từng bước.