Lương gross và lương net: phân biệt và cách quy đổi

Khi thỏa thuận tiền lương, người lao động và doanh nghiệp thường phân vân giữa lương gross và lương net vì hai con số này chênh lệch đáng kể sau các khoản khấu trừ. Hiểu rõ bản chất và cách quy đổi giúp hai bên thống nhất chính xác và tránh hiểu lầm. Bài viết phân biệt lương gross, lương net và hướng dẫn cách quy đổi theo quy định hiện hành.

1. Lương gross và lương net là gì?

Nói cách khác, lương net = lương gross − các khoản bảo hiểm bắt buộc phần người lao động − thuế thu nhập cá nhân. Cùng một mức chi phí, lương gross luôn cao hơn lương net.

2. Các khoản khấu trừ vào lương

Từ lương gross, người lao động bị khấu trừ hai nhóm khoản:

• Bảo hiểm bắt buộc phần người lao động: 10,5% tiền lương làm căn cứ đóng, gồm bảo hiểm xã hội 8%, bảo hiểm y tế 1,5% và bảo hiểm thất nghiệp 1%;
• Thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương, tiền công, tính theo biểu thuế lũy tiến từng phần sau khi trừ các khoản được giảm trừ.

3. Giảm trừ gia cảnh khi tính thuế thu nhập cá nhân

Khi tính thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương, người lao động được trừ các khoản giảm trừ gia cảnh trước khi áp dụng thuế suất. Theo Nghị quyết 110/2025, mức giảm trừ gia cảnh áp dụng từ năm 2026 như sau:

• Đối với bản thân người nộp thuế: 15,5 triệu đồng/tháng;
• Đối với mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng.

Ngoài giảm trừ gia cảnh, phần bảo hiểm bắt buộc và một số khoản đóng góp theo quy định cũng được trừ khi xác định thu nhập tính thuế. Doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản hiện hành về biểu thuế và các khoản giảm trừ tại thời điểm tính.

4. Cách quy đổi lương gross sang net (ví dụ)

Giả sử lương gross là 20.000.000 đồng/tháng, người lao động không có người phụ thuộc và tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm bằng lương gross:

1. Trừ bảo hiểm bắt buộc: 20.000.000 × 10,5% = 2.100.000 đồng;
2. Thu nhập trước giảm trừ: 20.000.000 − 2.100.000 = 17.900.000 đồng;
3. Trừ giảm trừ gia cảnh bản thân 15.500.000 đồng → thu nhập tính thuế = 17.900.000 − 15.500.000 = 2.400.000 đồng;
4. Tính thuế thu nhập cá nhân: phần thu nhập tính thuế 2.400.000 đồng thuộc bậc đầu của biểu thuế lũy tiến (thuế suất 5%) → thuế = 2.400.000 × 5% = 120.000 đồng;
5. Lương net = 20.000.000 − 2.100.000 − 120.000 = 17.780.000 đồng/tháng.

Ví dụ mang tính minh họa theo biểu thuế lũy tiến từng phần hiện hành; kết quả thực tế thay đổi theo số người phụ thuộc, các khoản giảm trừ khác và quy định về biểu thuế tại thời điểm tính.

5. Nên chọn lương gross hay lương net?

• Thỏa thuận theo lương gross: người lao động chủ động biết tổng thu nhập và phần mình phải đóng; khi chính sách bảo hiểm, thuế thay đổi thì số thực nhận thay đổi theo;
• Thỏa thuận theo lương net: người lao động biết chắc số thực nhận; doanh nghiệp phải quy đổi ngược ra lương gross để kê khai bảo hiểm và thuế, đồng thời chịu rủi ro khi tỷ lệ đóng thay đổi.

Dù thỏa thuận theo cách nào, nghĩa vụ bảo hiểm và thuế vẫn được xác định trên cơ sở tiền lương theo quy định; việc ghi trong hợp đồng lao động cần rõ ràng để tránh tranh chấp.

6. Câu hỏi thường gặp

Lương net có phải là số tiền cuối cùng nhận được không? Về cơ bản, lương net là số thực nhận sau khi trừ bảo hiểm bắt buộc và thuế thu nhập cá nhân; ngoài ra có thể còn các khoản khấu trừ khác theo thỏa thuận hợp pháp.

Có người phụ thuộc thì lương net thay đổi thế nào? Mỗi người phụ thuộc được giảm trừ 6,2 triệu đồng/tháng, làm giảm thu nhập tính thuế, nhờ đó thuế thu nhập cá nhân giảm và lương net tăng lên tương ứng.

Quy đổi lương gross - net gắn liền với các khoản bảo hiểm và cách lập bảng lương; xem thêm bài tỷ lệ đóng các loại bảo hiểm và cách tính lương và lập bảng lương. LTV Law cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói, hỗ trợ doanh nghiệp tính lương, khấu trừ bảo hiểm và thuế thu nhập cá nhân đúng quy định — tìm hiểu tại dịch vụ kế toán.