Ưu đãi đầu tư cho doanh nghiệp FDI tại Việt Nam

Ưu đãi đầu tư là công cụ quan trọng để Việt Nam thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào những lĩnh vực và địa bàn ưu tiên phát triển. Đối với doanh nghiệp FDI, việc nắm rõ mình có thuộc diện được ưu đãi hay không, hưởng hình thức ưu đãi nào và với điều kiện gì có thể tạo khác biệt đáng kể về hiệu quả tài chính của dự án trong nhiều năm. Tuy nhiên, ưu đãi không được áp dụng tự động cho mọi dự án mà gắn với những tiêu chí cụ thể.

Bài viết do đội ngũ LTV Law biên soạn theo pháp luật hiện hành, dựa trên Luật Đầu tư 2020, Nghị định 31/2021/NĐ-CP và pháp luật thuế liên quan. Các mức số cụ thể chỉ mang tính minh họa nguyên tắc phổ biến; nhà đầu tư cần kiểm tra văn bản hiện hành tại thời điểm áp dụng vì chính sách ưu đãi có thể thay đổi.

Các hình thức ưu đãi đầu tư

Theo Luật Đầu tư 2020, ưu đãi đầu tư được thực hiện dưới các hình thức chính:

• Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN): áp dụng thuế suất ưu đãi thấp hơn mức phổ thông có thời hạn hoặc trong suốt thời gian thực hiện dự án; miễn thuế, giảm thuế theo thời hạn nhất định.
• Ưu đãi về tiền thuê đất, thuê mặt nước: miễn, giảm tiền thuê đất, tiền sử dụng đất theo địa bàn và lĩnh vực.
• Ưu đãi thuế nhập khẩu: miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa nhập khẩu để tạo tài sản cố định; nguyên liệu, vật tư, linh kiện phục vụ dự án theo quy định.
• Khấu hao nhanh, tăng chi phí được trừ: cho phép áp dụng cơ chế khấu hao nhanh và tăng mức chi phí được trừ khi tính thu nhập chịu thuế đối với một số dự án.

Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp: cơ chế hoạt động

Ưu đãi thuế TNDN thường là hình thức được quan tâm nhất. Cơ chế gồm hai cấu phần chính:

Thuế suất ưu đãi

Mức thuế suất phổ thông đối với doanh nghiệp hiện nay phổ biến là 20%. Dự án thuộc diện ưu đãi có thể được áp dụng thuế suất ưu đãi thấp hơn (các mức thường được nhắc đến trong pháp luật thuế TNDN là 10%, 15% hoặc 17%) trong một khoảng thời gian nhất định hoặc trong toàn bộ thời gian hoạt động của dự án, tùy lĩnh vực và địa bàn. Đây là mức phổ biến theo pháp luật thuế TNDN, cần kiểm tra văn bản hiện hành để xác định mức và thời hạn áp dụng cho từng trường hợp.

Miễn thuế, giảm thuế có thời hạn

Bên cạnh thuế suất ưu đãi, dự án có thể được miễn thuế TNDN trong một số năm đầu có thu nhập chịu thuế và giảm 50% số thuế phải nộp trong một số năm tiếp theo. Thời gian miễn, giảm phụ thuộc vào mức độ ưu tiên của ngành nghề và địa bàn. Cơ chế và thời hạn cụ thể do pháp luật thuế TNDN quy định.

Lưu ý: Việt Nam đã áp dụng các quy định liên quan đến thuế tối thiểu toàn cầu đối với một số tập đoàn đa quốc gia quy mô lớn. Điều này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả thực tế của ưu đãi thuế đối với các tập đoàn thuộc phạm vi điều chỉnh. Nhà đầu tư lớn nên đánh giá tác động này khi lập kế hoạch.

Đối tượng và điều kiện được hưởng ưu đãi

Luật Đầu tư 2020 xác định các nhóm được xem xét hưởng ưu đãi, chủ yếu dựa trên ba trục: ngành nghề, địa bàn và quy mô/tính chất dự án. Một dự án có thể thuộc diện ưu đãi nếu đáp ứng ít nhất một trong các tiêu chí và các điều kiện kèm theo.

Danh mục ngành, nghề ưu đãi đầu tư và danh mục địa bàn ưu đãi đầu tư được ban hành kèm theo Nghị định 31/2021/NĐ-CP. Mức ưu đãi cao hơn thường dành cho ngành nghề đặc biệt ưu đãi hoặc địa bàn đặc biệt khó khăn.

Địa bàn ưu đãi đầu tư

Yếu tố địa bàn có vai trò lớn trong việc quyết định mức ưu đãi. Về nguyên tắc, có hai cấp độ:

• Địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn: được hưởng mức ưu đãi cao nhất.
• Địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn: được hưởng mức ưu đãi thấp hơn nhóm đặc biệt khó khăn.

Ngoài ra, các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao và khu kinh tế cũng được xác định là địa bàn được hưởng ưu đãi theo quy định. Việc lựa chọn đặt dự án ở đâu vì vậy nên được cân nhắc song song với hiệu quả vận hành.

Nguyên tắc áp dụng và thủ tục hưởng ưu đãi

Một số nguyên tắc quan trọng nhà đầu tư cần lưu ý:

• Ưu đãi có điều kiện và có thể bị điều chỉnh: nếu dự án không đáp ứng hoặc không còn đáp ứng điều kiện, ưu đãi có thể bị thay đổi hoặc thu hồi tương ứng.
• Nguyên tắc không áp dụng trùng lặp: khi một đối tượng đủ điều kiện hưởng nhiều mức ưu đãi khác nhau cho cùng một loại ưu đãi, thường được áp dụng mức ưu đãi cao nhất theo quy định.
• Ghi nhận ưu đãi: đối với dự án thuộc diện cấp IRC, nội dung ưu đãi và căn cứ, điều kiện áp dụng thường được ghi nhận tại IRC hoặc văn bản chấp thuận chủ trương đầu tư; doanh nghiệp tự xác định, kê khai và chịu trách nhiệm về ưu đãi thuế khi quyết toán với cơ quan thuế theo pháp luật thuế.

Vì ưu đãi gắn chặt với nội dung dự án đăng ký, nhà đầu tư nên đề xuất ưu đãi ngay từ hồ sơ. Tham khảo bài thủ tục xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) để đưa đề xuất ưu đãi vào đúng bước, và bài tỷ lệ sở hữu vốn của nhà đầu tư nước ngoài theo ngành nghề để bảo đảm ngành nghề vừa được phép vừa thuộc diện ưu đãi.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp FDI nào được hưởng ưu đãi đầu tư?

Ưu đãi không áp dụng cho mọi doanh nghiệp mà dành cho dự án đáp ứng tiêu chí về ngành nghề ưu đãi, địa bàn ưu đãi hoặc quy mô, tính chất theo Luật Đầu tư 2020 và Nghị định 31/2021/NĐ-CP, kèm theo các điều kiện cụ thể.

Thuế suất TNDN ưu đãi là bao nhiêu?

Thuế suất phổ thông phổ biến hiện nay là 20%. Dự án ưu đãi có thể được áp dụng mức thấp hơn như 10%, 15% hoặc 17% trong thời hạn nhất định hoặc suốt dự án, kèm theo miễn, giảm thuế có thời hạn. Đây là các mức phổ biến theo pháp luật thuế TNDN; cần kiểm tra văn bản hiện hành cho từng trường hợp.

Ưu đãi tiền thuê đất được áp dụng thế nào?

Dự án thuộc ngành nghề, địa bàn ưu đãi có thể được miễn, giảm tiền thuê đất, thuê mặt nước theo quy định. Mức và thời hạn miễn, giảm phụ thuộc vào lĩnh vực và địa bàn thực hiện dự án.

Ưu đãi có bị thu hồi không?

Có thể. Ưu đãi gắn với điều kiện; nếu dự án không đáp ứng hoặc không còn đáp ứng điều kiện, ưu đãi có thể bị điều chỉnh hoặc thu hồi tương ứng theo quy định.

Thuế tối thiểu toàn cầu ảnh hưởng gì đến ưu đãi?

Đối với một số tập đoàn đa quốc gia quy mô lớn thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định về thuế tối thiểu toàn cầu, hiệu quả thực tế của ưu đãi thuế TNDN có thể bị ảnh hưởng. Các nhà đầu tư lớn nên đánh giá tác động này khi lập kế hoạch tài chính.

Kết luận

Ưu đãi đầu tư có thể mang lại lợi ích tài chính đáng kể cho doanh nghiệp FDI, nhưng luôn gắn với ngành nghề, địa bàn và điều kiện cụ thể, đồng thời chịu ảnh hưởng của những thay đổi chính sách như thuế tối thiểu toàn cầu. Việc thiết kế dự án và đề xuất ưu đãi đúng ngay từ hồ sơ đầu tư sẽ giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa chính sách hợp pháp. LTV Law đồng hành cùng nhà đầu tư trong việc đánh giá điều kiện ưu đãi, cấu trúc dự án và hoàn thiện thủ tục trong khuôn khổ dịch vụ đầu tư nước ngoài tại Việt Nam và thành lập doanh nghiệp. Vui lòng liên hệ LTV Law để được tư vấn cho dự án cụ thể của bạn.