Thủ tục xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) cho nhà đầu tư nước ngoài

Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) là văn bản pháp lý đầu tiên mà đa số nhà đầu tư nước ngoài phải có được trước khi thành lập doanh nghiệp và triển khai dự án tại Việt Nam. Đây là cơ sở để cơ quan quản lý ghi nhận nội dung dự án đầu tư, đồng thời là điều kiện tiên quyết để bước sang thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC). Việc chuẩn bị hồ sơ đúng ngay từ đầu giúp rút ngắn đáng kể thời gian gia nhập thị trường và tránh phải giải trình, bổ sung nhiều lần.

Bài viết do đội ngũ LTV Law biên soạn theo pháp luật hiện hành, trọng tâm là Luật Đầu tư 2020, Luật Doanh nghiệp 2020 và Nghị định 31/2021/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Đầu tư. Nội dung nhằm giúp nhà đầu tư hình dung tổng thể trình tự, thành phần hồ sơ và những lưu ý quan trọng; không thay thế cho tư vấn pháp lý cụ thể đối với từng dự án.

IRC là gì và khi nào bắt buộc phải có?

IRC là Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư do cơ quan đăng ký đầu tư cấp, ghi nhận các thông tin cốt lõi của dự án như: nhà đầu tư, tên và địa điểm dự án, mục tiêu và quy mô, vốn đầu tư, tiến độ, thời hạn hoạt động và các ưu đãi (nếu có). Cần phân biệt rõ với ERC là Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp — văn bản khai sinh pháp nhân doanh nghiệp. Với nhà đầu tư nước ngoài, thông thường phải có IRC trước, sau đó mới xin ERC để thành lập tổ chức kinh tế thực hiện dự án.

Theo Luật Đầu tư 2020, nhà đầu tư nước ngoài phải thực hiện thủ tục cấp IRC trước khi thành lập tổ chức kinh tế. Một số trường hợp không bắt buộc xin IRC, chẳng hạn khi nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp vào tổ chức kinh tế đã có sẵn (đây là thủ tục đăng ký góp vốn, mua cổ phần/phần vốn góp — một quy trình riêng, không phải cấp IRC).

Phân biệt: chấp thuận chủ trương đầu tư và cấp IRC

Đây là điểm nhiều nhà đầu tư dễ nhầm lẫn. Không phải dự án nào cũng chỉ cần xin IRC; một số dự án có quy mô lớn hoặc thuộc lĩnh vực nhạy cảm phải trải qua bước chấp thuận chủ trương đầu tư trước, rồi mới đến bước cấp IRC.

Thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư

Luật Đầu tư 2020 phân định thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư theo ba cấp, tùy tính chất và quy mô dự án:

• Quốc hội: các dự án có tác động lớn về môi trường, sử dụng đất quy mô rất lớn, di dân tái định cư quy mô lớn hoặc yêu cầu áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt.
• Thủ tướng Chính phủ: các dự án lớn hoặc thuộc lĩnh vực đặc thù như sân bay, cảng biển, kinh doanh vận tải hàng không, viễn thông có hạ tầng mạng, một số dự án nhà ở, khu đô thị, khu công nghiệp theo phân cấp.
• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: các dự án còn lại thuộc diện chấp thuận chủ trương, ví dụ dự án được Nhà nước giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá/đấu thầu, hoặc dự án có yêu cầu chuyển mục đích sử dụng đất.

Lưu ý: Với dự án thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư, việc chấp thuận là điều kiện tiên quyết. Sau khi có văn bản chấp thuận, cơ quan đăng ký đầu tư mới cấp IRC (đối với dự án của nhà đầu tư nước ngoài hoặc tổ chức kinh tế có vốn nước ngoài thuộc diện phải cấp).

Cơ quan tiếp nhận và cấp IRC

Tùy địa điểm và tính chất dự án, thẩm quyền cấp IRC thuộc về:

• Ban Quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế: đối với dự án nằm trong các khu này.
• Sở Kế hoạch và Đầu tư (cơ quan đăng ký đầu tư cấp tỉnh) nơi nhà đầu tư đặt hoặc dự kiến đặt trụ sở, văn phòng điều hành: đối với dự án ngoài các khu nêu trên.

Hồ sơ xin cấp IRC

Thành phần hồ sơ cơ bản đối với dự án không thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư thường bao gồm:

• Văn bản đề nghị thực hiện dự án đầu tư theo mẫu.
• Tài liệu về tư cách pháp lý của nhà đầu tư: bản sao hộ chiếu đối với cá nhân; bản sao giấy chứng nhận thành lập hoặc tài liệu tương đương đối với tổ chức.
• Tài liệu chứng minh năng lực tài chính của nhà đầu tư (báo cáo tài chính, xác nhận số dư tài khoản ngân hàng, cam kết hỗ trợ tài chính của công ty mẹ hoặc tổ chức tín dụng, hoặc tài liệu khác có giá trị tương đương).
• Đề xuất dự án đầu tư gồm các nội dung: nhà đầu tư, mục tiêu, quy mô, vốn đầu tư và phương án huy động vốn, địa điểm, thời hạn, tiến độ, nhu cầu lao động, đề xuất ưu đãi (nếu có), đánh giá tác động và hiệu quả kinh tế - xã hội của dự án.
• Tài liệu về địa điểm thực hiện dự án: bản sao hợp đồng thuê địa điểm/nhà xưởng hoặc tài liệu chứng minh quyền sử dụng địa điểm.
• Đối với dự án có sử dụng công nghệ thuộc danh mục hạn chế chuyển giao: bổ sung giải trình về công nghệ theo quy định pháp luật về chuyển giao công nghệ.

Giấy tờ do nước ngoài cấp thường phải được hợp pháp hóa lãnh sự và dịch công chứng sang tiếng Việt, trừ trường hợp được miễn theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Trình tự và thời gian giải quyết

Trường hợp không phải chấp thuận chủ trương đầu tư

Nhà đầu tư nộp hồ sơ tới cơ quan đăng ký đầu tư. Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan đăng ký đầu tư cấp IRC; trường hợp từ chối phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Trường hợp phải chấp thuận chủ trương đầu tư

Nhà đầu tư thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương trước. Sau khi có văn bản chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư, cơ quan đăng ký đầu tư cấp IRC trong thời hạn theo quy định (thường trong vòng 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản chấp thuận đối với trường hợp không phải tổ chức đấu giá, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư).

Thực tế thời gian có thể kéo dài hơn do khâu bổ sung, giải trình hồ sơ, xin ý kiến các cơ quan chuyên ngành đối với ngành nghề tiếp cận thị trường có điều kiện. Nhà đầu tư nên dự trù thời gian và chuẩn bị hồ sơ kỹ để hạn chế phải sửa đổi nhiều lần.

Sau khi có IRC: các bước tiếp theo

IRC mới chỉ ghi nhận dự án. Để đưa dự án vào vận hành, nhà đầu tư nước ngoài thường thực hiện tiếp:

• Xin cấp ERC để thành lập tổ chức kinh tế (doanh nghiệp) thực hiện dự án — xem thêm dịch vụ thành lập doanh nghiệp.
• Khắc dấu, mở tài khoản vốn đầu tư trực tiếp và thực hiện góp vốn theo tiến độ đã đăng ký.
• Đăng ký thuế, phát hành hóa đơn, xin các giấy phép con đối với ngành nghề kinh doanh có điều kiện (nếu có).

Việc lựa chọn đúng tỷ lệ sở hữu phù hợp với ngành nghề cũng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng được cấp IRC. Nhà đầu tư nên tham khảo bài tỷ lệ sở hữu vốn của nhà đầu tư nước ngoài theo ngành nghề và cân nhắc các ưu đãi đầu tư cho doanh nghiệp FDI ngay từ bước đề xuất dự án.

Câu hỏi thường gặp

Nhà đầu tư nước ngoài có bắt buộc phải xin IRC không?

Trong đa số trường hợp thành lập tổ chức kinh tế mới, nhà đầu tư nước ngoài phải có IRC trước. Tuy nhiên, khi góp vốn, mua cổ phần hoặc mua phần vốn góp vào doanh nghiệp đã tồn tại, nhà đầu tư thực hiện thủ tục đăng ký góp vốn, mua cổ phần/phần vốn góp thay vì xin IRC.

IRC và ERC khác nhau thế nào?

IRC là Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, ghi nhận nội dung dự án. ERC là Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, khai sinh pháp nhân. Với dự án của nhà đầu tư nước ngoài, thông thường xin IRC trước, sau đó xin ERC.

Xin IRC mất bao lâu?

Với dự án không thuộc diện chấp thuận chủ trương, thời hạn luật định là 15 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Dự án phải chấp thuận chủ trương sẽ mất thêm thời gian cho bước chấp thuận. Trên thực tế, thời gian có thể dài hơn nếu hồ sơ cần bổ sung hoặc phải lấy ý kiến cơ quan chuyên ngành.

Giấy tờ nước ngoài có cần hợp pháp hóa lãnh sự không?

Có. Tài liệu do cơ quan nước ngoài cấp thường phải hợp pháp hóa lãnh sự và dịch công chứng sang tiếng Việt, trừ khi được miễn theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Ngành nghề nào khiến việc cấp IRC phức tạp hơn?

Các ngành nghề tiếp cận thị trường có điều kiện đối với nhà đầu tư nước ngoài (theo danh mục kèm theo Nghị định 31/2021/NĐ-CP) thường phải đáp ứng điều kiện về tỷ lệ sở hữu, hình thức đầu tư hoặc phạm vi hoạt động, và có thể phải lấy ý kiến bộ, ngành quản lý chuyên môn.

Kết luận

Xin IRC là bước nền tảng để nhà đầu tư nước ngoài triển khai dự án hợp pháp tại Việt Nam. Xác định đúng dự án có thuộc diện chấp thuận chủ trương hay không, chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và lựa chọn ngành nghề phù hợp với cam kết mở cửa thị trường sẽ quyết định phần lớn tốc độ và khả năng thành công. LTV Law cung cấp dịch vụ tư vấn trọn gói về đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, từ đánh giá điều kiện tiếp cận thị trường đến xin IRC, ERC và các giấy phép liên quan. Vui lòng liên hệ LTV Law để được tư vấn phù hợp với dự án cụ thể của bạn.