Mẫu đơn khởi kiện dân sự 2026: nội dung bắt buộc & cách viết

Đơn khởi kiện là văn bản mở đầu một vụ án dân sự, quyết định việc Tòa án có thụ lý vụ việc của bạn hay không. Đơn viết sai nội dung, thiếu tài liệu hoặc gửi nhầm Tòa là nguyên nhân phổ biến khiến hồ sơ bị trả lại. Bài viết hướng dẫn cách viết đơn khởi kiện đúng chuẩn Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.

Đơn khởi kiện dùng khi nào?

Đơn khởi kiện được dùng để yêu cầu Tòa án giải quyết các tranh chấp dân sự, như: tranh chấp hợp đồng; tranh chấp đất đai, thừa kế; đòi nợ; bồi thường thiệt hại; ly hôn đơn phương; tranh chấp lao động, kinh doanh thương mại... Người khởi kiện phải có quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm.

Nội dung bắt buộc của đơn khởi kiện

Theo Điều 189 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, đơn khởi kiện phải có đủ các nội dung chính:

• Ngày, tháng, năm làm đơn.
• Tên Tòa án nhận đơn.
• Tên, nơi cư trú, làm việc của người khởi kiện (số điện thoại, email nếu có).
• Tên, nơi cư trú, làm việc của người bị kiện.
• Tên, nơi cư trú của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan (nếu có).
• Quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm và những yêu cầu cụ thể đề nghị Tòa án giải quyết.
• Họ tên, địa chỉ người làm chứng (nếu có).
• Danh mục tài liệu, chứng cứ kèm theo.

Cá nhân ký tên hoặc điểm chỉ ở cuối đơn; cơ quan, tổ chức thì người đại diện hợp pháp ký tên và đóng dấu.

Mẫu đơn khởi kiện chuẩn

Bạn nên dùng Mẫu số 23-DS ban hành kèm Nghị quyết 01/2017/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao — đây là mẫu đơn khởi kiện chuẩn được các Tòa án sử dụng. Đơn có thể đánh máy hoặc viết tay, nhưng phải điền đầy đủ các mục nêu trên. Với vụ việc phức tạp (đất đai, thừa kế, thương mại), nên để luật sư soạn thảo phần "yêu cầu Tòa án giải quyết" cho chặt chẽ, tránh bỏ sót yêu cầu.

Điều kiện khởi kiện

Trước khi nộp đơn, cần bảo đảm đủ các điều kiện khởi kiện theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015:

• Người khởi kiện có quyền khởi kiện và có năng lực hành vi tố tụng dân sự (Điều 186, Điều 187);
• Vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án;
• Còn thời hiệu khởi kiện (nếu loại tranh chấp đó áp dụng thời hiệu);
• Sự việc chưa được giải quyết bằng bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật (trừ trường hợp luật cho phép khởi kiện lại);
• Đã qua thủ tục hòa giải tiền tố tụng bắt buộc nếu loại tranh chấp đó yêu cầu (ví dụ tranh chấp xác định ai là người có quyền sử dụng đất phải hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã).

Thời hiệu khởi kiện

Thời hiệu tùy loại tranh chấp: tranh chấp hợp đồng là 03 năm kể từ ngày người có quyền biết quyền lợi bị xâm phạm (Điều 429 Bộ luật Dân sự 2015); yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu, đòi lại tài sản không áp dụng thời hiệu (Điều 155); tranh chấp thừa kế là 30 năm đối với bất động sản và 10 năm đối với động sản (Điều 623).

Lỗi thường gặp khiến đơn bị trả lại

Theo Điều 192 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, đơn có thể bị trả lại khi: người khởi kiện không có quyền khởi kiện hoặc không đủ năng lực hành vi tố tụng; chưa đủ điều kiện khởi kiện (ví dụ chưa hòa giải bắt buộc); vụ việc không thuộc thẩm quyền của Tòa; đã hết thời hiệu; không sửa đổi, bổ sung đơn theo yêu cầu của Tòa (Điều 193); hoặc không nộp biên lai tạm ứng án phí đúng hạn. Chuẩn bị đơn và hồ sơ đầy đủ ngay từ đầu giúp tránh bị trả lại.

Nộp đơn khởi kiện ở đâu?

Xác định đúng Tòa án có thẩm quyền là bước quan trọng:

• Theo cấp: phần lớn tranh chấp dân sự thuộc Tòa án nhân dân khu vực; vụ việc có yếu tố nước ngoài hoặc cần ủy thác tư pháp thuộc Tòa án nhân dân cấp tỉnh.
• Theo lãnh thổ: thường là Tòa án nơi bị đơn cư trú/làm việc. Riêng tranh chấp bất động sản thì nộp tại Tòa nơi có bất động sản.

Cách gửi đơn (Điều 190): nộp trực tiếp tại Tòa; gửi qua bưu điện; hoặc gửi trực tuyến qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án.

Sau khi nộp đơn

Tòa án xem xét trong 8 ngày làm việc. Nếu đơn hợp lệ và thuộc thẩm quyền, Tòa thông báo nộp tạm ứng án phí; người khởi kiện nộp biên lai để Tòa thụ lý vụ án. Xem chi tiết án phí dân sự để dự trù chi phí.

Câu hỏi thường gặp

Đơn khởi kiện viết tay có được không?

Được. Đơn khởi kiện có thể viết tay hoặc đánh máy, miễn là điền đủ các nội dung theo Điều 189 và có chữ ký/điểm chỉ của người khởi kiện.

Nộp đơn khởi kiện cần kèm giấy tờ gì?

Kèm: bản sao Căn cước công dân người khởi kiện; các tài liệu, chứng cứ chứng minh yêu cầu (hợp đồng, giấy vay nợ, sổ đỏ, biên bản...); giấy tờ về người bị kiện nếu có. Chứng cứ nộp cùng đơn hoặc bổ sung trong quá trình tố tụng.

Không biết địa chỉ bị đơn thì có kiện được không?

Bạn vẫn nộp đơn với địa chỉ cuối cùng biết được của bị đơn. Tòa án sẽ hỗ trợ xác minh; nếu bị đơn cố tình giấu địa chỉ, Tòa vẫn có thể giải quyết theo thủ tục luật định.

Bao lâu thì Tòa thụ lý sau khi nộp đơn?

Trong 8 ngày làm việc kể từ ngày nhận đơn, Tòa xem xét và ra một trong các quyết định: thụ lý, yêu cầu sửa đổi bổ sung, chuyển đơn hoặc trả lại đơn. Vụ án được thụ lý khi người khởi kiện nộp biên lai tạm ứng án phí.

Khởi kiện đòi nợ cần lưu ý gì?

Với khởi kiện đòi nợ theo hợp đồng vay, thời hiệu là 03 năm kể từ ngày quyền lợi bị xâm phạm (Điều 429 Bộ luật Dân sự 2015). Người cho vay có thể yêu cầu trả cả gốc và lãi; lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản vay (Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015). Nên gửi văn bản nhắc nợ và thu thập chứng cứ (giấy vay, sao kê chuyển khoản) trước khi khởi kiện.

Kết luận

Một đơn khởi kiện đúng chuẩn cần đủ nội dung theo Điều 189 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, gửi đúng Tòa án có thẩm quyền và kèm chứng cứ đầy đủ. Với tranh chấp giá trị lớn hoặc phức tạp, LTV Law hỗ trợ soạn đơn, thu thập chứng cứ và đại diện tranh tụng để bảo vệ tối đa quyền lợi của bạn.