Lệ phí môn bài: Mức nộp, Đối tượng miễn & Thời hạn kê khai

Lệ phí môn bài là khoản thu mà tổ chức, cá nhân hoạt động sản xuất, kinh doanh phải nộp hằng năm, căn cứ vào vốn điều lệ, vốn đầu tư hoặc doanh thu tùy từng đối tượng. Với một doanh nghiệp mới thành lập, việc nắm rõ mức lệ phí môn bài phải nộp, trường hợp được miễn và các mốc thời hạn kê khai, nộp tiền là rất quan trọng để tránh bị xử phạt do chậm nộp tờ khai hoặc chậm nộp tiền. Bài viết trình bày một cách tổng quan các nội dung này, căn cứ Nghị định 139/2016/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 22/2020/NĐ-CP) và các quy định hiện hành về quản lý thuế.

Lệ phí môn bài là gì?

Lệ phí môn bài là khoản lệ phí thu hằng năm đối với tổ chức, cá nhân, nhóm cá nhân, hộ gia đình có hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trước đây khoản thu này thường được gọi là thuế môn bài; hiện nay theo pháp luật về phí, lệ phí, tên gọi chính thức là lệ phí môn bài. Đây là khoản người nộp thực hiện một cách định kỳ theo năm, mức thu được xác định căn cứ vào vốn điều lệ hoặc vốn đầu tư ghi trong giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, giấy chứng nhận đăng ký đầu tư đối với tổ chức, và căn cứ doanh thu đối với cá nhân, hộ kinh doanh.

Việc nộp lệ phí môn bài là nghĩa vụ gắn liền với hoạt động kinh doanh. Ngay sau khi hoàn tất thành lập doanh nghiệp, chủ doanh nghiệp cần lưu ý nghĩa vụ này để chủ động kê khai và nộp đúng hạn, bởi cơ quan thuế quản lý khoản thu này gắn với mã số thuế của đơn vị.

Đối tượng phải nộp lệ phí môn bài

Theo quy định hiện hành, người nộp lệ phí môn bài là tổ chức, cá nhân hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ, bao gồm các nhóm chính sau:

• Doanh nghiệp được thành lập theo quy định của pháp luật (công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh, doanh nghiệp tư nhân);
• Tổ chức được thành lập theo Luật Hợp tác xã;
• Đơn vị sự nghiệp được thành lập theo quy định của pháp luật;
• Tổ chức kinh tế của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, đơn vị vũ trang nhân dân;
• Tổ chức khác hoạt động sản xuất, kinh doanh;
• Chi nhánh, văn phòng đại diện và địa điểm kinh doanh của các tổ chức nêu trên (nếu có);
• Cá nhân, nhóm cá nhân, hộ gia đình hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Như vậy, không chỉ trụ sở chính của doanh nghiệp mà cả chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh có phát sinh hoạt động cũng thuộc diện nộp lệ phí môn bài, với mức thu riêng trình bày ở phần dưới.

Mức lệ phí môn bài đối với doanh nghiệp, tổ chức

Đối với tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh, mức lệ phí môn bài được xác định căn cứ vào vốn điều lệ ghi trong giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Trường hợp không có vốn điều lệ thì căn cứ vào vốn đầu tư ghi trong giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Bảng dưới đây tóm tắt các mức thu theo quy định hiện hành:

Đối tượng nộp	Căn cứ	Mức lệ phí môn bài (đồng/năm)
Tổ chức có vốn điều lệ hoặc vốn đầu tư trên 10 tỷ đồng	Vốn điều lệ / vốn đầu tư	3.000.000
Tổ chức có vốn điều lệ hoặc vốn đầu tư từ 10 tỷ đồng trở xuống	Vốn điều lệ / vốn đầu tư	2.000.000
Chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh, đơn vị sự nghiệp, tổ chức kinh tế khác	Theo đơn vị	1.000.000

Một số điểm cần lưu ý khi xác định mức thu:

• Mức thu căn cứ vào vốn điều lệ hoặc vốn đầu tư ghi trong giấy chứng nhận đăng ký, không phải vốn thực góp tại thời điểm nộp. Vì vậy, nếu đăng ký vốn điều lệ trên 10 tỷ đồng thì áp dụng mức 3.000.000 đồng/năm, dù việc góp vốn có thể chưa hoàn tất.
• Nếu trong năm doanh nghiệp thay đổi vốn điều lệ hoặc vốn đầu tư dẫn đến thay đổi mức lệ phí môn bài, thì mức thu của năm tiếp theo được xác định theo vốn điều lệ, vốn đầu tư của năm liền trước năm tính lệ phí môn bài.
• Chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh nộp mức cố định 1.000.000 đồng/năm, không phụ thuộc vốn của công ty mẹ.

Các trường hợp được miễn lệ phí môn bài

Đây là nội dung được doanh nghiệp mới quan tâm nhiều nhất. Theo quy định hiện hành (Nghị định 139/2016/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 22/2020/NĐ-CP), có một số trường hợp được miễn lệ phí môn bài, trong đó đáng chú ý là:

• Miễn lệ phí môn bài trong năm đầu thành lập hoặc ra hoạt động sản xuất, kinh doanh (từ ngày 01 tháng 01 đến ngày 31 tháng 12) đối với tổ chức, cá nhân, nhóm cá nhân, hộ gia đình lần đầu ra hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc lần đầu được cấp mã số thuế, mã số doanh nghiệp mới.
• Trong thời gian được miễn nêu trên, nếu tổ chức, cá nhân, nhóm cá nhân, hộ gia đình thành lập chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh thì các đơn vị này cũng được miễn lệ phí môn bài trong thời gian được miễn của đơn vị đã thành lập ra chúng.
• Doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi từ hộ kinh doanh được miễn lệ phí môn bài trong thời hạn theo quy định, kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.

Ngoài ra còn có các trường hợp miễn khác dành cho những đối tượng đặc thù, chẳng hạn cá nhân, nhóm cá nhân, hộ gia đình có doanh thu hằng năm thấp dưới ngưỡng quy định, hoặc hoạt động không thường xuyên, không có địa điểm cố định. Doanh nghiệp nên đối chiếu trực tiếp với văn bản hiện hành để xác định mình có thuộc diện miễn hay không.

Cần lưu ý: được miễn lệ phí môn bài trong năm đầu không đồng nghĩa với việc bỏ qua nghĩa vụ kê khai. Doanh nghiệp mới thành lập vẫn phải nộp hồ sơ khai lệ phí môn bài theo thời hạn quy định để cơ quan thuế ghi nhận, cho dù số tiền phải nộp của năm đầu là 0 đồng.

Thời hạn kê khai lệ phí môn bài

Theo quy định hiện hành, người nộp lệ phí môn bài khai lệ phí môn bài một lần khi mới ra hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoặc khi mới thành lập. Cụ thể:

• Người nộp lệ phí mới ra hoạt động, mới thành lập nộp hồ sơ khai lệ phí môn bài chậm nhất là ngày 30 tháng 01 năm sau năm thành lập hoặc năm bắt đầu hoạt động sản xuất, kinh doanh.
• Trường hợp trong năm có thay đổi về vốn (dẫn đến thay đổi mức lệ phí môn bài) thì người nộp nộp hồ sơ khai lệ phí môn bài chậm nhất là ngày 30 tháng 01 năm sau năm phát sinh thông tin thay đổi.

Do lệ phí môn bài được khai một lần khi mới ra hoạt động, những năm tiếp theo nếu không có thay đổi thì doanh nghiệp không phải nộp lại tờ khai, mà chỉ cần nộp tiền đúng hạn. Đây là điểm khác biệt so với nhiều loại thuế khác vốn phải kê khai định kỳ.

Thời hạn nộp lệ phí môn bài

Về thời hạn nộp tiền, theo quy định hiện hành, thời hạn nộp lệ phí môn bài chậm nhất là ngày 30 tháng 01 hằng năm. Một số lưu ý quan trọng:

• Đối với doanh nghiệp mới thành lập được miễn lệ phí môn bài năm đầu, thì trong năm đầu không phải nộp tiền; từ năm thứ hai trở đi, đơn vị nộp lệ phí môn bài theo thời hạn chậm nhất là ngày 30 tháng 01 của năm đó.
• Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi từ hộ kinh doanh (bao gồm cả chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh) khi hết thời gian được miễn, thì thời hạn nộp lệ phí môn bài được xác định theo thời điểm kết thúc thời gian miễn.

Việc nộp tiền hiện nay chủ yếu thực hiện qua phương thức điện tử. Doanh nghiệp cần theo dõi để nộp đúng và đủ trước thời hạn, tránh phát sinh tiền chậm nộp tính trên số ngày quá hạn.

Lưu ý về thời điểm thành lập trong năm

Đối với các trường hợp không thuộc diện được miễn lệ phí môn bài (chẳng hạn đơn vị ra hoạt động không phải năm đầu, hoặc trường hợp cụ thể do pháp luật quy định), việc xác định số tiền phải nộp còn phụ thuộc vào thời điểm bắt đầu hoạt động trong năm:

• Nếu ra hoạt động sản xuất, kinh doanh trong thời gian 6 tháng đầu năm (từ ngày 01 tháng 01 đến ngày 30 tháng 6) thì nộp mức lệ phí môn bài cả năm.
• Nếu ra hoạt động sản xuất, kinh doanh trong thời gian 6 tháng cuối năm (từ ngày 01 tháng 7 đến ngày 31 tháng 12) thì nộp một nửa (1/2) mức lệ phí môn bài của cả năm.

Quy tắc nửa năm này giúp bảo đảm công bằng theo thời gian hoạt động thực tế trong năm. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng nó chỉ áp dụng cho các trường hợp không thuộc diện được miễn; còn doanh nghiệp mới thành lập được miễn lệ phí môn bài trọn năm đầu thì không đặt ra vấn đề nộp nửa năm cho năm đầu.

Do các quy tắc trên có nhiều tình huống, doanh nghiệp mới nên nắm rõ để tránh vừa bị phạt chậm nộp tờ khai, vừa bị tính tiền chậm nộp lệ phí. Nếu chưa chắc chắn về nghĩa vụ của mình, việc tham khảo ý kiến tư vấn hoặc liên hệ cơ quan thuế quản lý trực tiếp là cần thiết.

Câu hỏi thường gặp

Công ty mới thành lập có phải nộp lệ phí môn bài ngay không?

Theo quy định hiện hành, tổ chức mới thành lập (được cấp mã số thuế, mã số doanh nghiệp mới) được miễn lệ phí môn bài trong năm đầu thành lập hoặc ra hoạt động sản xuất, kinh doanh, tính từ ngày 01 tháng 01 đến ngày 31 tháng 12. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải nộp hồ sơ khai lệ phí môn bài đúng thời hạn, dù số tiền phải nộp của năm đầu là 0 đồng.

Mức lệ phí môn bài của doanh nghiệp là bao nhiêu?

Tổ chức có vốn điều lệ hoặc vốn đầu tư trên 10 tỷ đồng nộp 3.000.000 đồng/năm; từ 10 tỷ đồng trở xuống nộp 2.000.000 đồng/năm. Chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh, đơn vị sự nghiệp và tổ chức kinh tế khác nộp 1.000.000 đồng/năm. Mức thu căn cứ vốn ghi trong giấy chứng nhận đăng ký.

Chi nhánh, địa điểm kinh doanh có phải nộp lệ phí môn bài riêng không?

Có. Chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh có phát sinh hoạt động thuộc diện nộp lệ phí môn bài với mức 1.000.000 đồng/năm cho mỗi đơn vị. Riêng trong thời gian công ty mẹ được miễn lệ phí môn bài năm đầu, các đơn vị này do công ty thành lập trong thời gian đó cũng được miễn.

Thời hạn nộp lệ phí môn bài hằng năm là khi nào?

Thời hạn nộp lệ phí môn bài chậm nhất là ngày 30 tháng 01 hằng năm. Với đơn vị mới thành lập được miễn năm đầu, nghĩa vụ nộp tiền bắt đầu từ năm thứ hai, cũng theo mốc chậm nhất ngày 30 tháng 01.

Thay đổi vốn điều lệ có phải khai lại lệ phí môn bài không?

Có. Nếu trong năm có thay đổi vốn dẫn đến thay đổi mức lệ phí môn bài, doanh nghiệp nộp hồ sơ khai lệ phí môn bài chậm nhất là ngày 30 tháng 01 năm sau năm phát sinh thay đổi. Mức thu của năm sau được xác định theo vốn điều lệ, vốn đầu tư của năm liền trước năm tính lệ phí.

Kết luận

Lệ phí môn bài là nghĩa vụ định kỳ hằng năm gắn với hoạt động kinh doanh, với mức thu của doanh nghiệp là 3.000.000 đồng hoặc 2.000.000 đồng mỗi năm tùy vốn điều lệ, và 1.000.000 đồng mỗi năm với chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh. Doanh nghiệp mới thành lập được miễn lệ phí môn bài trong năm đầu nhưng vẫn phải kê khai đúng hạn, và cần lưu ý mốc chậm nhất ngày 30 tháng 01 cho cả việc kê khai lần đầu lẫn nộp tiền hằng năm để tránh bị xử phạt. Vì các quy định về mức thu, đối tượng miễn và thời hạn có thể được sửa đổi, bổ sung, doanh nghiệp nên đối chiếu với văn bản mới nhất tại thời điểm áp dụng. Nếu bạn cần hỗ trợ về nghĩa vụ thuế, lệ phí sau khi thành lập, hãy tham khảo dịch vụ thành lập doanh nghiệp và các dịch vụ pháp lý của LTV Law để được tư vấn phù hợp với tình huống cụ thể.