Doanh nghiệp FDI là gì: Đặc điểm & Điều kiện tại Việt Nam

Khi tìm hiểu về đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, nhiều người bắt gặp cụm từ doanh nghiệp FDI nhưng chưa rõ nội hàm. Bài viết giải thích khái niệm, phân biệt với doanh nghiệp trong nước, nêu hai hình thức hình thành và các điều kiện cơ bản, dựa trên Luật Đầu tư 2020 và Luật Doanh nghiệp 2020. Nội dung mang tính tham khảo chung, không thay thế tư vấn cho từng trường hợp cụ thể.

FDI là gì

FDI là viết tắt của cụm từ tiếng Anh chỉ hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài. Về bản chất, đây là việc nhà đầu tư nước ngoài bỏ vốn để tiến hành hoạt động đầu tư kinh doanh và trực tiếp tham gia quản lý hoạt động đầu tư đó tại Việt Nam. Điểm cốt lõi của đầu tư trực tiếp nằm ở chỗ nhà đầu tư không chỉ góp vốn mà còn có quyền tham gia điều hành, quản lý, khác với hình thức đầu tư gián tiếp thuần túy tài chính.

Doanh nghiệp FDI là gì

Doanh nghiệp FDI là cách gọi phổ biến trên thực tế để chỉ tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, tức doanh nghiệp có nhà đầu tư nước ngoài là thành viên hoặc cổ đông. Cần lưu ý một điểm quan trọng: pháp luật hiện hành không định nghĩa riêng thuật ngữ doanh nghiệp FDI. Luật Đầu tư 2020 sử dụng khái niệm tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài để chỉ tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài là thành viên hoặc cổ đông. Vì vậy, khi làm việc với cơ quan nhà nước và trong hồ sơ pháp lý, thuật ngữ chính xác cần dùng là tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, còn doanh nghiệp FDI chỉ là tên gọi thông dụng tương đương.

Nhà đầu tư nước ngoài là ai

Theo Luật Đầu tư 2020, nhà đầu tư nước ngoài là cá nhân có quốc tịch nước ngoài hoặc tổ chức thành lập theo pháp luật nước ngoài thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam. Chính sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài với tư cách thành viên hoặc cổ đông làm cho doanh nghiệp mang yếu tố vốn đầu tư nước ngoài, kéo theo những quy định riêng về điều kiện, thủ tục mà doanh nghiệp thuần vốn trong nước không phải áp dụng.

Hai hình thức hình thành doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

Luật Đầu tư 2020 quy định nhà đầu tư nước ngoài có thể tham gia thị trường Việt Nam thông qua nhiều hình thức, trong đó hai con đường phổ biến nhất để hình thành doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài như sau.

Thứ nhất, thành lập tổ chức kinh tế mới. Nhà đầu tư nước ngoài trực tiếp thành lập doanh nghiệp tại Việt Nam. Trước khi thành lập, nhà đầu tư phải có dự án đầu tư và thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Sau khi có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, nhà đầu tư tiến hành thủ tục đăng ký doanh nghiệp để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Trình tự thông thường là có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trước, rồi mới đăng ký thành lập doanh nghiệp.

Thứ hai, góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp. Nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào tổ chức kinh tế đã có sẵn tại Việt Nam bằng cách góp thêm vốn, mua cổ phần hoặc mua phần vốn góp. Trường hợp này không phải lúc nào cũng cần Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, nhưng trong một số trường hợp nhà đầu tư phải thực hiện thủ tục đăng ký góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp tại cơ quan đăng ký đầu tư trước khi hoàn tất giao dịch.

Đặc điểm của doanh nghiệp FDI

So với doanh nghiệp thuần vốn trong nước, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có một số đặc điểm đáng chú ý. Thủ tục hình thành thường có thêm bước liên quan đến đầu tư, chẳng hạn xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư hoặc đăng ký góp vốn, mua cổ phần. Doanh nghiệp có thể chịu giới hạn về tỷ lệ sở hữu vốn của nhà đầu tư nước ngoài và giới hạn về ngành nghề đối với một số lĩnh vực. Ngoài ra, doanh nghiệp phải tuân thủ các quy định riêng về đầu tư nước ngoài trong suốt quá trình hoạt động, ví dụ nghĩa vụ báo cáo hoạt động đầu tư. Bảng dưới đây so sánh khái quát.

Bảng tiếp theo tóm tắt hai hình thức để nhà đầu tư dễ hình dung con đường phù hợp.

Điều kiện đối với doanh nghiệp FDI

Khi có nhà đầu tư nước ngoài tham gia, doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện cơ bản sau. Về tỷ lệ sở hữu vốn, nhà đầu tư nước ngoài được sở hữu vốn theo quy định, nhưng một số ngành giới hạn tỷ lệ sở hữu theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và theo biểu cam kết mở cửa thị trường trong khuôn khổ Tổ chức Thương mại Thế giới. Về ngành nghề, nhà đầu tư nước ngoài chỉ được đầu tư vào ngành nghề pháp luật cho phép; một số ngành thuộc danh mục tiếp cận thị trường có điều kiện nên phải đáp ứng điều kiện tương ứng. Ngoài ra, doanh nghiệp cần đáp ứng điều kiện về hình thức đầu tư và phạm vi hoạt động phù hợp với quy định pháp luật. Vì tỷ lệ sở hữu và điều kiện ngành nghề thay đổi theo từng lĩnh vực, nhà đầu tư nên rà soát cụ thể trước khi quyết định. Có thể tham khảo thêm bài viết tỷ lệ sở hữu vốn của nhà đầu tư nước ngoài để hiểu rõ hơn khía cạnh này.

Phân biệt với thủ tục thành lập công ty FDI

Cần phân biệt câu hỏi doanh nghiệp FDI là gì với câu hỏi thành lập công ty FDI như thế nào. Bài viết này tập trung làm rõ khái niệm và đặc điểm; còn trình tự, hồ sơ, thời gian và các lưu ý khi thực hiện thủ tục là nội dung riêng. Nhà đầu tư quan tâm đến quy trình có thể tham khảo bài thành lập công ty FDI hoặc dịch vụ đầu tư nước ngoài tại Việt Nam để được hướng dẫn chi tiết theo từng trường hợp.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp FDI và tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài có khác nhau không

Về cơ bản là cùng một đối tượng. Doanh nghiệp FDI là cách gọi phổ biến, còn tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là thuật ngữ pháp lý được Luật Đầu tư 2020 sử dụng.

Doanh nghiệp có bao nhiêu phần trăm vốn nước ngoài thì được coi là FDI

Chỉ cần có nhà đầu tư nước ngoài là thành viên hoặc cổ đông thì doanh nghiệp đã mang yếu tố vốn đầu tư nước ngoài. Tỷ lệ sở hữu cụ thể ảnh hưởng đến điều kiện và thủ tục áp dụng, tùy theo ngành nghề.

Thành lập doanh nghiệp FDI có bắt buộc xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư không

Trường hợp nhà đầu tư nước ngoài thành lập tổ chức kinh tế mới thì thường phải có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trước khi đăng ký doanh nghiệp. Trường hợp góp vốn, mua cổ phần vào doanh nghiệp đã có thì không phải lúc nào cũng cần, tùy quy định áp dụng.

Nhà đầu tư nước ngoài có được sở hữu 100% vốn không

Tùy ngành nghề. Nhiều ngành cho phép nhà đầu tư nước ngoài sở hữu toàn bộ vốn, nhưng một số ngành giới hạn tỷ lệ theo điều ước quốc tế và biểu cam kết mở cửa thị trường.

Cá nhân nước ngoài có được thành lập doanh nghiệp FDI không

Có. Cá nhân có quốc tịch nước ngoài là nhà đầu tư nước ngoài và được thực hiện hoạt động đầu tư, thành lập doanh nghiệp tại Việt Nam nếu đáp ứng điều kiện theo quy định.

Kết luận

Doanh nghiệp FDI là cách gọi thông dụng của tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, được hình thành qua hai con đường chính là thành lập tổ chức kinh tế mới hoặc góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp vào doanh nghiệp sẵn có. So với doanh nghiệp trong nước, loại hình này có thêm thủ tục về đầu tư và có thể chịu giới hạn về tỷ lệ sở hữu, ngành nghề. Hiểu đúng khái niệm giúp gọi tên đúng bản chất, chuẩn bị hồ sơ phù hợp và tránh nhầm lẫn về điều kiện áp dụng. Nếu quý khách cần đánh giá điều kiện cụ thể hoặc thực hiện thủ tục, đội ngũ LTV Law sẵn sàng hỗ trợ; vui lòng tham khảo dịch vụ đầu tư nước ngoài tại Việt Nam để được tư vấn phù hợp với từng trường hợp.