Bảng phân loại Vienna — Hệ thống phân loại yếu tố hình của nhãn hiệu

Khi đăng ký nhãn hiệu có chứa yếu tố đồ họa — logo, hình vẽ, biểu tượng — hồ sơ của bạn bắt buộc phải khai thêm mã phân loại Vienna. Đây là yêu cầu bắt buộc tại Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam từ ngày 01/06/2018, áp dụng theo bảng phân loại Vienna do WIPO ban hành. Tại Việt Nam, Cục SHTT hiện áp dụng ấn bản 8 theo Thông báo số 3391/TB-SHTT.

Nhiều doanh nghiệp bỏ qua hoặc khai sai mã Vienna, khiến hồ sơ bị trả lại để bổ sung — mất thêm 2–3 tháng xử lý. Bài viết này giải thích toàn bộ hệ thống Vienna Classification: 29 lớp chính, cách đọc mã, ví dụ thực tế và công cụ tra cứu miễn phí.

Bảng Vienna là gì? Tại sao phải khai mã Vienna?

Bảng phân loại Vienna (Vienna Classification — VCL) là hệ thống phân loại quốc tế dành riêng cho yếu tố hình (figurative elements) của nhãn hiệu. Trong khi Bảng NICE phân loại hàng hóa, dịch vụ mà nhãn hiệu bảo hộ, thì Bảng Vienna phân loại hình ảnh, biểu tượng, đồ họa có trong nhãn hiệu đó.

Ví dụ: nhãn hiệu của một hãng cà phê có hình con sư tử đứng trong vòng tròn kèm chữ viết tay — hồ sơ phải khai đủ 3 mã Vienna: một mã cho động vật (lớp 3), một mã cho hình học (lớp 26), một mã cho chữ viết (lớp 27).

Mục đích của hệ thống:

• Chuẩn hóa — tạo ngôn ngữ chung giữa các cơ quan SHTT trên thế giới
• Tra cứu — cho phép cơ quan thẩm định tìm kiếm nhãn hiệu tương tự theo yếu tố hình
• Thẩm định — đánh giá khả năng gây nhầm lẫn với nhãn hiệu đã đăng ký
• Thống kê — phân tích xu hướng đăng ký theo ngành

Lịch sử hình thành và áp dụng tại Việt Nam

Thỏa ước Vienna (Vienna Agreement) được ký kết ngày 12 tháng 6 năm 1973 tại Hội nghị Ngoại giao Vienna, do WIPO tổ chức. Tuy nhiên phải đến ngày 9 tháng 8 năm 1985, Thỏa ước mới chính thức có hiệu lực sau khi đủ số quốc gia phê chuẩn.

Tại Việt Nam, Cục Sở hữu trí tuệ ban hành Thông báo số 3391/TB-SHTT ngày 19/4/2018, chính thức áp dụng Bảng phân loại Vienna (ấn bản 8) từ ngày 01/06/2018. Việt Nam không phải thành viên Thỏa ước Vienna nên chỉ áp dụng ấn bản khi Cục ra thông báo — hiện vẫn là ấn bản 8. WIPO cập nhật bảng theo định kỳ và toàn cầu đã có ấn bản mới (VCL 10, hiệu lực 01/01/2026), song khi nộp đơn tại Việt Nam bạn vẫn khai mã theo ấn bản 8. Mọi đơn đăng ký nhãn hiệu có yếu tố hình đều phải khai mã Vienna.

Hiện tại, hơn 60 cơ quan SHTT trên thế giới sử dụng hệ thống Vienna, bao gồm WIPO, EUIPO, USPTO (Mỹ), JPO (Nhật), và hầu hết các quốc gia ASEAN.

Cấu trúc hệ thống — 29 lớp, 145 nhóm, 1.700+ phân nhóm

Bảng Vienna có cấu trúc phân cấp 3 tầng:

• Lớp (Category) — 29 lớp chính, ký hiệu số từ 1 đến 29
• Nhóm (Division) — 145 nhóm trong các lớp, ký hiệu thứ hai
• Phân nhóm (Section) — hơn 1.700 phân nhóm chi tiết, ký hiệu thứ ba

Cú pháp mã: X.Y.Z — trong đó X là lớp, Y là nhóm, Z là phân nhóm. Một nhãn hiệu có thể có nhiều mã, mỗi mã ứng với một yếu tố hình riêng biệt.

Toàn bộ 29 lớp Vienna Classification

Lớp	Nội dung	Ví dụ yếu tố hình phổ biến
1	Thiên thể, hiện tượng tự nhiên, bản đồ địa lý	Mặt trời, mặt trăng, sao, tia chớp, bản đồ Việt Nam
2	Con người — đầu, thân, tư thế, nhóm người	Khuôn mặt, bóng người, tay, gia đình, người lính
3	Động vật	Sư tử, đại bàng, rồng, cá, bướm, cọp
4	Nhân vật siêu thực, thần thoại, hư cấu	Rồng thần, tiên nữ, robot, nhân vật hoạt hình
5	Thực vật — cây, hoa, lá, quả	Lá tre, bông lúa, hoa sen, lá phong, cành olive
6	Cảnh quan — núi, biển, sông, đồng ruộng	Núi Phú Sĩ, biển xanh, đồng lúa, hoàng hôn
7	Kiến trúc, công trình xây dựng, biển hiệu quảng cáo	Tháp Eiffel, cầu, cổng đình, tòa nhà, đường phố
8	Thực phẩm và đồ uống	Bánh mì, tách cà phê, trái cây, nồi cơm, ly bia
9	Hàng dệt may, quần áo, giày dép, mũ nón	Áo dài, giày thể thao, chiếc mũ, cà vạt, túi xách
10	Thuốc lá, đồ hút thuốc, phụ kiện du lịch, quạt, mỹ phẩm	Gói thuốc, gương trang điểm, son môi, quạt giấy
11	Đồ trang sức, đồng hồ, dụng cụ đo lường, cân	Nhẫn kim cương, đồng hồ đeo tay, cân điện tử
12	Phương tiện giao thông — bộ, thủy, hàng không	Ô tô, xe máy, tàu thuyền, máy bay, xe đạp
13	Đồ dùng nhà bếp, gia dụng	Nồi chảo, dao kéo, tủ lạnh, máy hút bụi
14	Thiết bị điện tử, máy tính, viễn thông, thiết bị quang học	Laptop, điện thoại, camera, ti vi, router wifi
15	Máy móc, động cơ, công cụ, thang	Máy công nghiệp, cần cẩu, mỏ lết, búa, khoan
16	Nhạc cụ, chuông, thiết bị âm thanh	Đàn guitar, trống, chuông chùa, micro
17	Đồ dùng y tế, dụng cụ khoa học, vũ khí thể thao	Ống tiêm, kính hiển vi, găng tay y tế, stethoscope
18	Vũ khí, đạn dược, khiên giáp	Kiếm, khiên, cung tên, súng, áo giáp
19	Đồ dùng văn phòng, dụng cụ viết, sách báo	Bút, sách, máy tính bỏ túi, kính lúp, hồ sơ
20	Bao bì, đóng gói, vật chứa	Hộp, chai lọ, lon, túi giấy, thùng carton
21	Trò chơi, đồ chơi, thiết bị thể thao	Quả bóng, cờ vua, tạ gym, vợt tennis, cần câu
22	Hội họa, điêu khắc, tranh vẽ, tác phẩm nghệ thuật	Bức tranh, tượng điêu khắc, bảng màu, cọ vẽ
23	Huy hiệu, đồng tiền, biểu tượng, phù hiệu	Huy chương, huy hiệu, con dấu, logo chứng chỉ
24	Hoa văn trang trí, bề mặt trang trí	Họa tiết dân gian, hoa văn thổ cẩm, nền kẻ ô
25	Hình học — đường kẻ, khung viền, nền phức hợp	Đường chéo, khung chữ nhật, nền gradient, ô vuông
26	Hình học thuần túy — vòng tròn, tam giác, đa giác	Vòng tròn, tam giác, ngôi sao, mũi tên, dấu tích ✓
27	Chữ viết và số — kiểu chữ nghệ thuật	Chữ in hoa nghệ thuật, số viết tay, font đặc biệt
28	Ký hiệu, dấu hiệu đặc biệt, ký tự không phân loại được ở trên	Ký hiệu toán học, dấu chấm than, mũi tên cách điệu
29	Màu sắc (nhãn hiệu màu đơn hoặc kết hợp)	Nhãn hiệu màu đỏ đơn, logo xanh-trắng kết hợp

Cách đọc và khai mã Vienna — Ví dụ thực tế

Mã Vienna có dạng X.Y.Z (Lớp.Nhóm.Phân nhóm). Một nhãn hiệu thường có nhiều mã — mỗi yếu tố hình riêng biệt cần một mã.

Ví dụ 1 — Logo hãng cà phê: "con sư tử trong vòng tròn vàng"

• Sư tử → Lớp 3 (Động vật), nhóm sư tử → mã 3.1.1
• Vòng tròn → Lớp 26 (Hình học), vòng tròn đơn → mã 26.1.1
• Màu vàng → Lớp 29 → mã 29.1.9
• Khai 3 mã: 3.1.1 ; 26.1.1 ; 29.1.9

Ví dụ 2 — Logo công ty công nghệ: "hình mạch điện kết hợp chữ cách điệu"

• Mạch điện / đường kẻ kỹ thuật → Lớp 26 (đường nét hình học) → mã 26.5.6
• Chữ cách điệu → Lớp 27 (kiểu chữ nghệ thuật) → mã 27.5.1
• Khai 2 mã: 26.5.6 ; 27.5.1

Ví dụ 3 — Logo nhà hàng: "người đầu bếp cầm nĩa"

• Người đầu bếp → Lớp 2 (Con người, tư thế đứng) → mã 2.4.1
• Nĩa (đồ dùng nhà bếp) → Lớp 13 → mã 13.1.4
• Khai 2 mã: 2.4.1 ; 13.1.4

Vienna vs NICE — Hai hệ thống bổ sung cho nhau

Tiêu chí	Bảng Vienna	Bảng NICE
Phân loại cái gì	Yếu tố hình của nhãn hiệu	Hàng hóa, dịch vụ được bảo hộ
Cấu trúc	29 lớp, 145 nhóm, 1.700+ phân nhóm	45 nhóm (34 hàng hóa + 11 dịch vụ)
Ra đời	1973 (hiệu lực 1985)	1957 (hiệu lực 1961)
Áp dụng tại VN	Bắt buộc từ 01/06/2018 (VCL)	Bắt buộc từ 1982
Dùng khi nào	Nhãn hiệu có yếu tố hình (logo)	Tất cả đơn đăng ký nhãn hiệu
Có thể bỏ qua không	Không — nếu có yếu tố hình	Không — bắt buộc mọi đơn
Liên quan nhau không	Độc lập — nhưng cùng khai trong 1 đơn

Tóm lại: một đơn đăng ký nhãn hiệu có hình cần khai cả hai — NICE (nhóm hàng hóa/dịch vụ) VÀ Vienna (yếu tố hình của logo).

Áp dụng tại Việt Nam — Quy định pháp lý

Căn cứ pháp lý áp dụng tại Việt Nam:

• Thông báo số 3391/TB-SHTT ngày 19/4/2018 của Cục Sở hữu trí tuệ — quy định áp dụng Bảng phân loại Vienna từ 01/06/2018
• Khoản 2 Điều 100 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi 2022) — yêu cầu đơn phải khai đầy đủ mẫu nhãn hiệu theo quy định quốc tế
• Điều 37 Nghị định 65/2023/NĐ-CP — quy định chi tiết về hình thức đơn đăng ký nhãn hiệu
• Thông tư 01/2007/TT-BKHCN (sửa đổi) — biểu mẫu đơn đăng ký nhãn hiệu yêu cầu khai mã Vienna

Lưu ý quan trọng: Nếu nộp đơn nhãn hiệu chữ thuần túy (chỉ chữ, không có hình ảnh kèm theo), không cần khai mã Vienna. Chỉ khi đơn có yếu tố hình mới bắt buộc.

Công cụ tra cứu và phân loại miễn phí

1. WIPO Vienna Assistant (wipo.int)

Công cụ AI của WIPO tại vienna-assistant.branddb.wipo.int — tải ảnh logo lên, hệ thống tự động gợi ý mã Vienna. Miễn phí, hỗ trợ tiếng Việt qua giao diện đa ngôn ngữ. Đây là công cụ nhanh nhất để tra cứu sơ bộ.

2. WIPO Global Brand Database (branddb.wipo.int)

Tra cứu nhãn hiệu đã đăng ký toàn cầu theo mã Vienna. Cho phép lọc theo lớp, tìm kiếm hình tương tự — hữu ích khi cần đánh giá khả năng trùng lặp trước khi nộp đơn.

3. IP Việt Nam (ipvietnam.gov.vn)

Cổng tra cứu nhãn hiệu của Cục SHTT — hỗ trợ tìm kiếm theo mã Vienna từ sau 01/06/2018. Tra cứu miễn phí, cập nhật hàng tuần.

Hướng dẫn khai mã Vienna trong đơn — 4 bước

Bước 1 — Phân tích logo: Liệt kê tất cả yếu tố hình riêng biệt trong logo. Ví dụ: "hình tròn + ngôi sao 5 cánh + chữ cách điệu + màu xanh lá" = 4 yếu tố, cần 4 mã.

Bước 2 — Tra bảng 29 lớp: Mỗi yếu tố thuộc lớp nào? Ví dụ: ngôi sao 5 cánh → Lớp 26 (hình học).

Bước 3 — Tra nhóm và phân nhóm: Trong Lớp 26, ngôi sao → nhóm 26.3 (đa giác, sao) → phân nhóm 26.3.6 (ngôi sao 5 cánh).

Bước 4 — Ghi mã vào đơn: Điền đầy đủ tất cả mã vào mục "Phân loại yếu tố hình" của tờ khai. Nhiều mã cách nhau bằng dấu chấm phẩy (;).

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nhãn hiệu chữ có cần khai mã Vienna không?

Không. Nếu nhãn hiệu chỉ gồm chữ (không có hình ảnh, biểu tượng, logo đi kèm), bạn không cần khai mã Vienna. Chỉ bắt buộc khi đơn có yếu tố đồ họa.

Một nhãn hiệu có thể có nhiều mã Vienna không?

Có — và thường phải khai nhiều mã. Mỗi yếu tố hình riêng biệt (con vật, hình học, màu sắc, chữ nghệ thuật) cần một mã riêng. Trung bình logo phức tạp có 3–6 mã Vienna.

Khai sai mã Vienna thì sao?

Hồ sơ sẽ bị Cục SHTT ra thông báo yêu cầu sửa đổi, bổ sung — bạn có 2 tháng để phản hồi. Nếu không sửa đúng hạn, đơn có thể bị coi là rút. Điều này kéo dài quá trình đăng ký thêm 3–6 tháng.

Phiên bản nào đang áp dụng tại Việt Nam?

Tại Việt Nam, Cục Sở hữu trí tuệ áp dụng ấn bản 8 theo Thông báo số 3391/TB-SHTT ngày 19/4/2018 (hiệu lực từ 01/06/2018) và đến nay chưa ra thông báo áp dụng ấn bản mới hơn. WIPO cập nhật bảng theo định kỳ và toàn cầu đã có ấn bản 10 (VCL 10, hiệu lực 01/01/2026), nhưng đơn nộp tại Việt Nam vẫn khai mã theo ấn bản 8. Cấu trúc 29 lớp lớn được giữ ổn định qua các ấn bản nên phần lớn mã không thay đổi.

Đăng ký nhãn hiệu quốc tế (Madrid) có cần khai Vienna không?

Có. Đơn quốc tế nộp qua hệ thống Madrid đều yêu cầu mã Vienna cho nhãn hiệu có yếu tố hình. WIPO sử dụng mã Vienna để phân loại và tra cứu tại tất cả quốc gia chỉ định.

Tôi có thể tự khai mã Vienna không?

Được — với logo đơn giản (1–2 yếu tố), bạn có thể tự tra cứu qua WIPO Vienna Assistant và bảng 29 lớp ở trên. Với logo phức tạp, nhiều lớp, yếu tố không rõ ràng, nên nhờ luật sư SHTT để tránh khai thiếu hoặc sai lớp.