Thuế nhà thầu là gì? Đối tượng, các sắc thuế & cách tính

Thuế nhà thầu là nghĩa vụ thuế thường gặp khi doanh nghiệp Việt Nam mua hàng hóa, dịch vụ từ tổ chức, cá nhân nước ngoài. Bài viết trình bày khái niệm thuế nhà thầu, đối tượng áp dụng, các sắc thuế cấu thành, phương pháp và tỷ lệ tính, cùng trách nhiệm kê khai theo pháp luật thuế hiện hành.

1. Thuế nhà thầu là gì

THUẾ NHÀ THẦU là cách gọi chung cho nghĩa vụ thuế áp dụng đối với TỔ CHỨC, CÁ NHÂN NƯỚC NGOÀI (nhà thầu nước ngoài, nhà thầu phụ nước ngoài) có thu nhập phát sinh tại Việt Nam trên cơ sở hợp đồng, thỏa thuận với tổ chức, cá nhân Việt Nam. Thuế nhà thầu không phải là một sắc thuế riêng, mà là tập hợp các sắc thuế áp dụng cho nhà thầu nước ngoài.

Cơ sở pháp lý chính hiện hành là Thông tư 103/2014/TT-BTC hướng dẫn nghĩa vụ thuế đối với tổ chức, cá nhân nước ngoài kinh doanh tại Việt Nam hoặc có thu nhập tại Việt Nam.

2. Đối tượng áp dụng

Thuế nhà thầu thường phát sinh trong các trường hợp:

Nhà thầu nước ngoài cung cấp dịch vụ hoặc dịch vụ gắn với hàng hóa cho bên Việt Nam (lắp đặt, chạy thử, bảo hành, đào tạo, tư vấn...);
Cung cấp hàng hóa theo điều kiện giao hàng trong lãnh thổ Việt Nam hoặc kèm dịch vụ thực hiện tại Việt Nam;
Thu nhập từ tiền bản quyền, lãi tiền vay, chuyển nhượng, cho thuê máy móc thiết bị và các khoản thu nhập khác phát sinh tại Việt Nam.

Một số trường hợp không thuộc phạm vi điều chỉnh, ví dụ hàng hóa được giao tại cửa khẩu nước ngoài mà không kèm dịch vụ thực hiện tại Việt Nam; cần đối chiếu cụ thể theo Thông tư 103/2014/TT-BTC.

3. Thuế nhà thầu gồm những sắc thuế nào

Thuế nhà thầu cấu thành từ hai phần tùy chủ thể:

Đối với nhà thầu là TỔ CHỨC nước ngoài: gồm THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG và THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP.
Đối với nhà thầu là CÁ NHÂN nước ngoài: gồm THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG và THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN.

Xem thêm bản chất từng sắc thuế tại bài thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân.

4. Các phương pháp tính thuế nhà thầu

Thông tư 103/2014/TT-BTC quy định ba phương pháp:

Phương pháp khấu trừ (phương pháp kê khai): nhà thầu nước ngoài đăng ký nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ và nộp thuế thu nhập doanh nghiệp trên cơ sở kê khai doanh thu, chi phí như doanh nghiệp Việt Nam. Áp dụng khi nhà thầu đáp ứng điều kiện về cơ sở thường trú, thời hạn và chế độ kế toán.
Phương pháp trực tiếp (phương pháp tỷ lệ): bên Việt Nam khấu trừ thuế theo tỷ lệ ấn định trên doanh thu tính thuế trước khi thanh toán cho nhà thầu. Đây là cách phổ biến nhất.
Phương pháp hỗn hợp: nhà thầu nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ nhưng nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo tỷ lệ trên doanh thu.

5. Tỷ lệ tính thuế phổ biến (phương pháp trực tiếp)

Theo phương pháp trực tiếp, thuế được tính theo tỷ lệ trên doanh thu tùy loại hoạt động. Một số tỷ lệ tham khảo theo Thông tư 103/2014/TT-BTC:

Hoạt động	Tỷ lệ % để tính thuế GTGT	Tỷ lệ % để tính thuế TNDN
Dịch vụ	5%	5%
Dịch vụ gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu	3%	2%
Xây dựng, lắp đặt không bao thầu nguyên vật liệu	5%	2%
Cung cấp hàng hóa tại Việt Nam kèm dịch vụ	(theo phần dịch vụ)	1%
Cho thuê máy móc, thiết bị	5%	5%
Lãi tiền vay	Không chịu	5%
Bản quyền	Không chịu / theo quy định	10%

Đây là các tỷ lệ tham khảo; mức áp dụng cụ thể phụ thuộc bản chất giao dịch và có thể được điều chỉnh, nên đối chiếu Thông tư 103/2014/TT-BTC và các văn bản sửa đổi tại thời điểm áp dụng. Trường hợp có Hiệp định tránh đánh thuế hai lần, phần thuế thu nhập doanh nghiệp có thể được xem xét miễn, giảm theo hiệp định.

6. Ai kê khai và nộp thuế nhà thầu

Trong phần lớn trường hợp áp dụng phương pháp trực tiếp, BÊN VIỆT NAM (bên ký hợp đồng và thanh toán cho nhà thầu nước ngoài) có trách nhiệm khấu trừ, kê khai và nộp thuế nhà thầu thay cho nhà thầu nước ngoài trước khi thanh toán. Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam cần dự liệu nghĩa vụ thuế này ngay khi đàm phán hợp đồng (thỏa thuận giá đã bao gồm hay chưa bao gồm thuế nhà thầu) để tránh phát sinh chi phí ngoài dự kiến.

7. Câu hỏi thường gặp

Mua phần mềm, dịch vụ trực tuyến của công ty nước ngoài có chịu thuế nhà thầu không?

Nhiều khoản thanh toán cho tổ chức nước ngoài về dịch vụ, bản quyền phần mềm phát sinh tại Việt Nam thuộc diện chịu thuế nhà thầu. Việc xác định phụ thuộc bản chất giao dịch; cần đối chiếu Thông tư 103/2014/TT-BTC cho từng trường hợp.

Bên Việt Nam hay nhà thầu nước ngoài chịu thuế?

Về pháp lý, đây là nghĩa vụ thuế của nhà thầu nước ngoài, nhưng thường do bên Việt Nam khấu trừ và nộp thay. Ai chịu chi phí thực tế phụ thuộc thỏa thuận giá trong hợp đồng (giá gross hay net).

Có được miễn, giảm theo Hiệp định tránh đánh thuế hai lần không?

Có thể, đối với phần thuế thu nhập doanh nghiệp, nếu nhà thầu thuộc nước có hiệp định với Việt Nam và đáp ứng điều kiện, thủ tục áp dụng hiệp định. Phần thuế giá trị gia tăng vẫn áp dụng theo quy định trong nước.

Không kê khai thuế nhà thầu có bị xử lý không?

Có. Nếu thuộc diện phải khấu trừ, kê khai mà không thực hiện, doanh nghiệp Việt Nam có thể bị truy thu và xử phạt vi phạm về thuế. Vì vậy cần rà soát nghĩa vụ này với mọi hợp đồng có yếu tố nước ngoài.

Kết luận

Thuế nhà thầu là tập hợp các sắc thuế (giá trị gia tăng và thu nhập doanh nghiệp hoặc thu nhập cá nhân) áp dụng với nhà thầu nước ngoài có thu nhập phát sinh tại Việt Nam, theo Thông tư 103/2014/TT-BTC. Doanh nghiệp Việt Nam thường là bên khấu trừ, kê khai và nộp thay, nên cần tính đến nghĩa vụ này ngay từ khâu đàm phán hợp đồng. Nếu cần hỗ trợ về thuế nhà thầu, đầu tư nước ngoài và hợp đồng có yếu tố nước ngoài, có thể tham khảo dịch vụ tư vấn pháp lý thường xuyên của LTV Law.