Thừa phát lại (nay là Thừa hành viên) là gì, công việc, vi bằng và giá trị pháp lý
Từ ngày 01/7/2026, Thừa phát lại được gọi là Thừa hành viên và văn phòng Thừa phát lại đổi tên thành văn phòng thi hành án dân sự. Bài viết giải thích công việc của Thừa hành viên và giá trị pháp lý của vi bằng theo Nghị định 151/
Mục lục bài viết
Thừa phát lại, từ ngày 01/7/2026 được gọi là Thừa hành viên, là người có đủ tiêu chuẩn theo quy định của pháp luật, được Nhà nước bổ nhiệm để tống đạt giấy tờ, lập vi bằng, xác minh điều kiện thi hành án và tổ chức thi hành án. Đây là chức danh do Nhà nước bổ nhiệm, không phải nghề tự do thông thường.
Khái niệm thừa phát lại và vi bằng ngày càng được nhắc đến nhiều, nhưng cũng đi kèm không ít cách hiểu chưa chính xác, đặc biệt trong các giao dịch nhà đất. Bài viết trình bày một cách ngắn gọn Thừa hành viên (trước đây là Thừa phát lại) là ai, làm những công việc gì và vi bằng có giá trị pháp lý đến đâu, dựa trên Luật Thi hành án dân sự số 106/
Thừa phát lại làm những công việc gì?
Bốn nhóm việc: tống đạt giấy tờ, lập vi bằng, xác minh điều kiện thi hành án và tổ chức thi hành án, theo Điều 15 Nghị định 151/
Vi bằng là gì?
Là văn bản ghi nhận sự kiện, hành vi có thật do Thừa hành viên trực tiếp chứng kiến, lập theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức.
Vi bằng có mua bán được nhà đất không?
Không. Vi bằng không thay thế công chứng, chứng thực và không phải cơ sở chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản.
Thừa phát lại là gì và vì sao nay gọi là Thừa hành viên?
Luật Thi hành án dân sự số 106/
Thừa hành viên (trước đây là Thừa phát lại) là người có đủ tiêu chuẩn theo quy định của pháp luật, được Nhà nước bổ nhiệm để thực hiện một số công việc nhất định. Điểm cần nhấn mạnh là Thừa hành viên không phải một nghề tự do thông thường mà là chức danh do Nhà nước bổ nhiệm, chịu sự quản lý của cơ quan có thẩm quyền và hoạt động trong phạm vi pháp luật cho phép.
Bốn nhóm công việc mà Thừa hành viên được thực hiện gồm: tống đạt giấy tờ, hồ sơ, tài liệu; lập vi bằng; xác minh điều kiện thi hành án; và tổ chức thi hành án. Đây là những công việc gắn liền với hoạt động tố tụng và thi hành án dân sự, trước đây phần lớn do cơ quan nhà nước đảm nhiệm.
Gắn liền với Thừa hành viên là văn phòng thi hành án dân sự (trước đây là văn phòng Thừa phát lại), là tổ chức hành nghề của Thừa hành viên, nơi tiếp nhận yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức và cung cấp các dịch vụ theo thẩm quyền. Tổ chức và hoạt động của văn phòng thi hành án dân sự tuân theo Luật Thi hành án dân sự số 106/
Bốn công việc của Thừa hành viên
Bảng dưới đây tóm tắt bốn nhóm công việc thuộc phạm vi hoạt động của văn phòng thi hành án dân sự theo Điều 15 Nghị định 151/
| Công việc | Nội dung chính |
|---|---|
| Tống đạt | Tống đạt giấy tờ, hồ sơ, tài liệu của Tòa án, Viện kiểm sát nhân dân, cơ quan thi hành án dân sự và tống đạt giấy tờ khác theo yêu cầu. |
| Lập vi bằng | Lập vi bằng ghi nhận sự kiện, hành vi có thật theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức. |
| Xác minh điều kiện thi hành án | Xác minh điều kiện thi hành án theo yêu cầu của đương sự và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. |
| Tổ chức thi hành án | Tổ chức thi hành án các bản án, quyết định của Tòa án theo yêu cầu của đương sự, trừ những trường hợp thuộc thẩm quyền riêng của cơ quan thi hành án dân sự nhà nước. |
Trong bốn công việc trên, lập vi bằng là dịch vụ mà người dân và doanh nghiệp tiếp cận nhiều nhất, nên cũng dễ bị hiểu sai nhất. Phần tiếp theo sẽ đi sâu vào nội dung này.
Vi bằng là gì?
Vi bằng là văn bản ghi nhận sự kiện, hành vi có thật do Thừa hành viên trực tiếp chứng kiến, được lập theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức. Thừa hành viên được lập vi bằng trên phạm vi toàn quốc (Điều 26 Nghị định 151/
Ví dụ, vi bằng có thể ghi nhận việc giao nhận một khoản tiền giữa hai bên, ghi nhận hiện trạng một căn nhà trước khi cho thuê, ghi nhận hành vi vi phạm hợp đồng, hay ghi nhận nội dung một trang thông tin trên mạng tại một thời điểm cụ thể. Điểm chung là vi bằng chỉ mô tả sự kiện, hành vi có thật, không đưa ra kết luận hay đánh giá pháp lý.
Giá trị pháp lý của vi bằng
Theo Điều 27 Nghị định 151/
Vai trò rõ nhất của vi bằng là ghi nhận và lưu giữ chứng cứ. Khi phát sinh tranh chấp, một vi bằng lập kịp thời có thể giúp chứng minh sự kiện đã xảy ra như thế nào, tránh tình trạng lời khai không thống nhất giữa các bên. Tuy nhiên, vi bằng là nguồn chứng cứ để Tòa án xem xét chứ không đương nhiên có giá trị bắt buộc; việc đánh giá vẫn thuộc thẩm quyền của Tòa án.
Những hiểu lầm phổ biến về vi bằng
Đây là phần quan trọng nhất và cũng là nơi nhiều người gặp rủi ro. Cần khẳng định rõ: vi bằng không thay thế văn bản công chứng, chứng thực và không phải là cơ sở để chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản.
Trên thực tế, không ít trường hợp mua bán nhà đất được thực hiện qua cái gọi là vi bằng, với suy nghĩ rằng có Thừa hành viên (Thừa phát lại) chứng kiến thì giao dịch sẽ an toàn. Đây là cách hiểu sai. Vi bằng chỉ ghi nhận việc các bên đã gặp nhau, đã giao tiền, đã ký giấy tờ tại thời điểm đó, chứ không có giá trị chuyển nhượng quyền sử dụng đất hay quyền sở hữu nhà. Việc chuyển nhượng bất động sản vẫn phải tuân theo thủ tục công chứng, chứng thực và đăng ký theo pháp luật đất đai. Mua bán nhà đất chỉ dựa vào vi bằng tiềm ẩn rủi ro pháp lý rất lớn.
Các trường hợp không được lập vi bằng
Điều 28 Nghị định 151/
- Liên quan đến quyền, lợi ích của chính Thừa hành viên hoặc người thân thích của họ; vi phạm quy định về an ninh, quốc phòng, bí mật nhà nước; vi phạm đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình hoặc trái đạo đức xã hội.
- Xác nhận nội dung, việc ký tên trong hợp đồng, giao dịch thuộc phạm vi công chứng, chứng thực; xác nhận bản dịch, chữ ký, bản sao đúng với bản chính.
- Ghi nhận sự kiện, hành vi để chuyển quyền sử dụng, quyền sở hữu đất đai, tài sản không có giấy tờ chứng minh quyền theo quy định.
- Ghi nhận sự kiện, hành vi để thực hiện giao dịch trái pháp luật của người yêu cầu, và các trường hợp khác theo Điều 28.
Danh sách trên mang tính khái quát; khi có nhu cầu cụ thể, nên trao đổi trước với văn phòng thi hành án dân sự để biết yêu cầu của mình có được lập vi bằng hay không.
Phân biệt vi bằng với công chứng
Nhiều người nhầm lẫn vi bằng với văn bản công chứng vì cả hai đều do người có chức danh thực hiện. Tuy nhiên, bản chất khác nhau. Công chứng là việc xác nhận tính xác thực, hợp pháp của hợp đồng, giao dịch, làm cho giao dịch đó có hiệu lực và thường là điều kiện bắt buộc đối với một số loại giao dịch. Vi bằng chỉ ghi nhận sự kiện, hành vi có thật để làm chứng cứ, không xác nhận tính hợp pháp của giao dịch và không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền như công chứng.
Vì vậy, khi pháp luật yêu cầu công chứng hoặc chứng thực, người dân bắt buộc phải thực hiện đúng thủ tục đó; vi bằng không thể thay thế. Ngược lại, khi chỉ cần lưu giữ chứng cứ về một sự kiện thực tế, vi bằng là công cụ phù hợp.
Câu hỏi thường gặp
Vi bằng có thay thế được hợp đồng công chứng không?
Không. Vi bằng không thay thế văn bản công chứng, chứng thực. Với các giao dịch mà pháp luật yêu cầu công chứng hoặc chứng thực, người dân vẫn phải thực hiện đúng thủ tục này, vi bằng chỉ có vai trò ghi nhận sự kiện làm chứng cứ.
Mua bán nhà đất qua vi bằng có hợp pháp không?
Vi bằng không phải là cơ sở để chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng bất động sản. Chuyển nhượng nhà đất phải theo thủ tục công chứng, chứng thực và đăng ký theo pháp luật đất đai. Mua bán chỉ dựa vào vi bằng tiềm ẩn rủi ro pháp lý lớn.
Vi bằng có giá trị chứng cứ tại Tòa án không?
Có. Vi bằng là nguồn chứng cứ để Tòa án xem xét khi giải quyết vụ việc dân sự và hành chính. Tuy nhiên, việc đánh giá và sử dụng vi bằng vẫn thuộc thẩm quyền của Tòa án theo quy định của pháp luật tố tụng.
Khi nào nên yêu cầu lập vi bằng?
Nên cân nhắc lập vi bằng khi cần lưu giữ chứng cứ về một sự kiện có thật, chẳng hạn giao nhận tiền, ghi nhận hiện trạng tài sản trước khi cho thuê hoặc sửa chữa, hoặc ghi nhận hành vi vi phạm. Vi bằng được lập kịp thời sẽ hữu ích nếu về sau phát sinh tranh chấp.
Yêu cầu lập vi bằng ở đâu?
Người dân liên hệ với văn phòng thi hành án dân sự (trước đây là văn phòng Thừa phát lại) được thành lập hợp pháp. Đây là tổ chức hành nghề của Thừa hành viên, có thẩm quyền tiếp nhận yêu cầu và lập vi bằng trên phạm vi toàn quốc.
Kết luận
Thừa phát lại là chức danh do Nhà nước bổ nhiệm, thực hiện bốn nhóm công việc gồm tống đạt, lập vi bằng, xác minh điều kiện thi hành án và tổ chức thi hành án. Trong đó, vi bằng là công cụ hữu ích để ghi nhận sự kiện, hành vi có thật và làm nguồn chứng cứ, nhưng không thay thế công chứng, chứng thực và không có giá trị chuyển quyền sở hữu, sử dụng tài sản. Hiểu đúng ranh giới này giúp tránh những rủi ro pháp lý không đáng có, nhất là trong giao dịch nhà đất.
Nếu bạn cần tư vấn về việc sử dụng vi bằng làm chứng cứ hoặc xử lý một tranh chấp cụ thể, đội ngũ LTV Law sẵn sàng hỗ trợ. Bạn có thể tham khảo thêm bài viết về giải quyết tranh chấp hợp đồng hoặc xem các dịch vụ pháp lý của chúng tôi để được trao đổi cụ thể.
Nguồn tham khảo
Dịch vụ liên quan
Luật sư tư vấn dân sựBài viết liên quan
Hộ chiếu và thị thực (visa) là gì? Phân biệt dễ nhớ (2026)
15 tháng 9, 2026
Dân sựCông chứng, chứng thực, sao y là gì? Phân biệt mới nhất 2026
15 tháng 9, 2026
Doanh nghiệpBộ quy trình, hồ sơ hệ thống quản lý an toàn thông tin ISO/IEC 27001 mẫu theo bản 2022
10 tháng 11, 2026
Nhãn hiệuThương hiệu là gì? Xây dựng, quản trị và bảo vệ thương hiệu
08 tháng 11, 2026
Cần luật sư hỗ trợ?
LTV Law tư vấn và thực hiện trọn gói cho bạn.