Rút bảo hiểm xã hội một lần 2026: điều kiện, mức hưởng, thủ tục

Rút bảo hiểm xã hội một lần là vấn đề được rất nhiều người lao động quan tâm, đặc biệt sau khi Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (Luật số 41/2024/QH15) có hiệu lực từ ngày 01/7/2025 với nhiều thay đổi về điều kiện. Bài viết trình bày điều kiện rút một lần, cách tính mức hưởng, thủ tục và điểm mới cần nắm để cân nhắc trước khi quyết định.

1. Căn cứ pháp lý và thay đổi quan trọng

Từ ngày 01/7/2025, chế độ bảo hiểm xã hội được thực hiện theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Điểm thay đổi lớn nhất về rút một lần là phân biệt theo thời điểm bắt đầu tham gia bảo hiểm xã hội:

• Người đã tham gia bảo hiểm xã hội trước ngày 01/7/2025: vẫn được rút bảo hiểm xã hội một lần nếu sau 12 tháng không thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, không tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện và có thời gian đóng chưa đủ 20 năm (giữ như quy định cũ), cùng các trường hợp đặc biệt khác;
• Người bắt đầu tham gia bảo hiểm xã hội từ ngày 01/7/2025 trở đi: không còn được rút một lần với lý do sau 12 tháng nghỉ và chưa đủ 20 năm đóng; chỉ được rút một lần trong các trường hợp đặc biệt (nêu ở mục 2).

Mục tiêu của thay đổi này là khuyến khích người lao động bảo lưu, tích lũy thời gian đóng để hưởng lương hưu, hạn chế rút một lần khi còn trẻ.

2. Điều kiện rút bảo hiểm xã hội một lần

Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người lao động được rút một lần trong các trường hợp chính sau (áp dụng chung cho cả hai nhóm nêu trên):

• Đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ thời gian đóng để hưởng lương hưu và không tiếp tục tham gia tự nguyện;
• Ra nước ngoài để định cư;
• Đang mắc một trong những bệnh nguy hiểm đến tính mạng theo quy định (như ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS) hoặc mức suy giảm khả năng lao động theo quy định;
• Người đang hưởng lương hưu mà ra nước ngoài định cư, hoặc một số trường hợp đặc thù khác theo luật.

Riêng nhóm tham gia trước ngày 01/7/2025 còn được rút khi: sau 12 tháng không tiếp tục tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, không tham gia tự nguyện và thời gian đóng chưa đủ 20 năm, nếu có yêu cầu. Đây là điểm khác biệt cốt lõi so với nhóm tham gia từ 01/7/2025.

3. Cách tính mức hưởng

Mức hưởng bảo hiểm xã hội một lần được tính theo số năm đã đóng, mỗi năm được tính:

Một số lưu ý khi tính:

• Nếu thời gian đóng chưa đủ một năm thì mức hưởng được tính bằng 22% của các mức tiền lương tháng đã đóng, tối đa bằng 2 tháng mức bình quân;
• Thời gian đóng lẻ tháng được làm tròn theo quy định (từ 1–6 tháng tính nửa năm, từ 7–11 tháng tính một năm);
• Mức bình quân tiền lương tháng đóng được nhân với hệ số điều chỉnh (trượt giá) theo từng năm do cơ quan nhà nước công bố.

Ví dụ minh họa cách tính (số liệu giả định): một người đóng đủ 5 năm, toàn bộ từ năm 2014 trở đi, mức bình quân sau điều chỉnh là 6 triệu đồng/tháng thì mức hưởng ước tính là 5 năm × 2 tháng × 6 triệu = khoảng 60 triệu đồng. Con số thực tế phụ thuộc mức đóng và hệ số điều chỉnh từng năm, nên nên đối chiếu với cơ quan bảo hiểm xã hội.

4. Hồ sơ và thủ tục

1. Chuẩn bị hồ sơ: đơn đề nghị hưởng bảo hiểm xã hội một lần theo mẫu; sổ bảo hiểm xã hội; giấy tờ tùy thân; giấy tờ chứng minh thuộc trường hợp được rút (ví dụ giấy xác nhận định cư nước ngoài, hồ sơ bệnh án với trường hợp bệnh nặng);
2. Nộp hồ sơ tại cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú, hoặc nộp trực tuyến qua Cổng dịch vụ công, ứng dụng bảo hiểm xã hội số (VssID) nếu được hỗ trợ;
3. Cơ quan bảo hiểm xã hội giải quyết trong thời hạn luật định kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ;
4. Nhận tiền qua tài khoản ngân hàng hoặc tiền mặt theo hình thức đã đăng ký.

5. Nên cân nhắc gì trước khi rút một lần?

• Rút một lần đồng nghĩa mất cơ hội hưởng lương hưu hằng tháng và các quyền lợi kèm theo như bảo hiểm y tế khi hưởng hưu, trợ cấp tuất;
• Nếu chỉ còn thiếu ít năm đóng, cân nhắc bảo lưu và đóng tiếp (kể cả tự nguyện) để đủ điều kiện hưởng lương hưu;
• Luật Bảo hiểm xã hội 2024 bổ sung một số chính sách hỗ trợ người bảo lưu (như trợ cấp hằng tháng khi đủ tuổi mà chưa đủ điều kiện hưu, trong những trường hợp nhất định);
• Với người tham gia từ 01/7/2025, cần xác định rõ mình không thuộc diện được rút thông thường để tránh kỳ vọng sai.

6. Câu hỏi thường gặp

Tôi tham gia bảo hiểm xã hội từ 2018, nghỉ việc năm 2026 thì có được rút một lần không?

Vì bạn tham gia trước ngày 01/7/2025 nên vẫn thuộc nhóm được rút một lần nếu sau 12 tháng không tiếp tục tham gia và chưa đủ 20 năm đóng, ngoài các trường hợp đặc biệt.

Người mới đi làm và đóng bảo hiểm từ tháng 8/2025 có rút được không?

Nhóm bắt đầu tham gia từ 01/7/2025 không còn được rút một lần với lý do nghỉ 12 tháng và chưa đủ 20 năm; chỉ được rút trong các trường hợp đặc biệt như định cư nước ngoài, đủ tuổi hưu mà chưa đủ năm đóng, hoặc mắc bệnh nguy hiểm đến tính mạng.

Cách tính mức hưởng có thay đổi theo luật mới không?

Công thức 1,5 tháng/năm cho giai đoạn trước 2014 và 2 tháng/năm từ 2014 trở đi về cơ bản được giữ; thay đổi lớn nằm ở điều kiện được rút chứ không phải công thức tính.

Kết luận

Từ ngày 01/7/2025, quyền rút bảo hiểm xã hội một lần phụ thuộc vào việc bạn tham gia trước hay từ mốc này, theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (số 41/2024/QH15). Trước khi quyết định, hãy cân nhắc kỹ giữa nhận một lần và bảo lưu để hưởng lương hưu, và đối chiếu số liệu với cơ quan bảo hiểm xã hội. Nếu bạn gặp tranh chấp về quyền lợi lao động, bảo hiểm hay chấm dứt hợp đồng, đội ngũ luật sư của LTV Law có thể tư vấn và hỗ trợ giải quyết theo đúng quy định.