Chồng không cấp dưỡng nuôi con phải làm sao? Cách đòi cấp dưỡng (2026)

Sau ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng để bảo đảm điều kiện sống cho con. Thực tế, không ít trường hợp người phải cấp dưỡng chây ì, viện lý do hoặc trốn tránh, khiến người nuôi con vất vả. Vậy chồng (hoặc vợ) không cấp dưỡng nuôi con thì phải làm sao? Bài viết hướng dẫn các bước đòi cấp dưỡng hợp pháp theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, Luật Thi hành án dân sự và Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Cấp dưỡng nuôi con là nghĩa vụ bắt buộc

Người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con đến khi con thành niên; nếu con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình thì nghĩa vụ cấp dưỡng vẫn tiếp tục. Đây là nghĩa vụ do pháp luật quy định, không phụ thuộc vào việc người đó có được thăm con hay không. Về mức và cách xác định cấp dưỡng, xem bài cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn.

Các bước xử lý khi bị trốn tránh cấp dưỡng

• Bước 1 — Có căn cứ về nghĩa vụ cấp dưỡng: nếu bản án/quyết định ly hôn đã ấn định mức cấp dưỡng, đây là căn cứ để yêu cầu thi hành. Nếu chưa có, bạn có thể khởi kiện yêu cầu cấp dưỡng.
• Bước 2 — Yêu cầu thi hành án: gửi đơn đến cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền. Chấp hành viên có thể áp dụng biện pháp cưỡng chế như khấu trừ tiền lương, thu nhập, phong tỏa tài khoản để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ.
• Bước 3 — Đề nghị xử phạt hành chính: hành vi trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 82/2020/NĐ-CP.
• Bước 4 — Xem xét trách nhiệm hình sự: trường hợp nghiêm trọng có thể bị truy cứu hình sự (xem phần dưới).

Khi nào trốn cấp dưỡng bị xử lý hình sự?

Theo Điều 186 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), người có nghĩa vụ cấp dưỡng và có khả năng thực tế để cấp dưỡng nhưng từ chối hoặc trốn tránh, thuộc một trong hai điều kiện sau thì có thể bị xử lý hình sự về tội từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng:

• Làm cho người được cấp dưỡng lâm vào tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, sức khỏe; hoặc
• Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm.

Hình phạt gồm cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm. Ngoài ra, nếu đã có bản án buộc cấp dưỡng mà cố tình không chấp hành dù đã bị áp dụng biện pháp cưỡng chế, người vi phạm còn có thể bị xử lý về tội không chấp hành án theo Điều 380 Bộ luật Hình sự.

Câu hỏi thường gặp

Chồng cũ không đưa tiền cấp dưỡng thì tôi làm gì trước?

Nếu đã có bản án ấn định cấp dưỡng, bạn nộp đơn yêu cầu thi hành án để cơ quan thi hành án cưỡng chế (khấu trừ lương, phong tỏa tài khoản). Nếu chưa có, cần khởi kiện yêu cầu cấp dưỡng.

Không có việc làm ổn định thì có phải cấp dưỡng không?

Nghĩa vụ cấp dưỡng vẫn tồn tại. Mức cấp dưỡng được xem xét theo khả năng thực tế và nhu cầu của con; khó khăn về thu nhập có thể là căn cứ điều chỉnh mức, không phải lý do để miễn hoàn toàn.

Trốn cấp dưỡng có bị đi tù không?

Có thể, theo Điều 186 Bộ luật Hình sự, nếu có khả năng cấp dưỡng mà trốn tránh khiến con lâm vào tình trạng nguy hiểm về tính mạng, sức khỏe, hoặc đã bị phạt hành chính mà còn vi phạm. Mức đến 2 năm tù.

Tôi có thể vừa đòi cấp dưỡng vừa hạn chế thăm con không?

Cấp dưỡng và thăm nom là hai vấn đề độc lập. Không được lấy lý do chưa cấp dưỡng để cấm thăm con, và ngược lại. Xem bài quyền thăm nom con.

Kết luận

Việc người kia trốn tránh cấp dưỡng không có nghĩa là bạn phải chịu thiệt. Pháp luật cho phép yêu cầu thi hành án, xử phạt hành chính và, ở mức nghiêm trọng, truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 186 Bộ luật Hình sự. Chuẩn bị đầy đủ căn cứ và đi đúng trình tự là chìa khóa bảo vệ quyền lợi của con. Nếu bạn cần hỗ trợ khởi kiện đòi cấp dưỡng hoặc yêu cầu thi hành án, luật sư của LTV Law sẵn sàng đồng hành cùng bạn.