Cách lập di chúc hợp pháp 2026 & mẫu di chúc viết tay

Lập di chúc là cách để mỗi người tự định đoạt tài sản của mình sau khi qua đời, tránh tranh chấp giữa những người thừa kế. Tuy nhiên, rất nhiều di chúc bị Tòa án tuyên vô hiệu chỉ vì sai hình thức hoặc thiếu nội dung bắt buộc. Bài viết này hướng dẫn cách lập di chúc hợp pháp theo Bộ luật Dân sự 2015, kèm cách viết di chúc viết tay đúng chuẩn.

Di chúc là gì?

Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Người lập di chúc có quyền: chỉ định người thừa kế; truất quyền hưởng di sản; phân chia di sản cho từng người; dành một phần di sản để thờ cúng, di tặng.

Điều kiện để di chúc hợp pháp

Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 quy định di chúc hợp pháp phải đủ các điều kiện:

• Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt khi lập; không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép.
• Nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức không trái quy định.
• Người từ đủ 15 đến chưa đủ 18 tuổi lập di chúc phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.
• Người bị hạn chế về thể chất hoặc không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng/chứng thực.

Một lưu ý quan trọng: dù có di chúc, một số người vẫn được hưởng thừa kế không phụ thuộc nội dung di chúc (Điều 644) — gồm con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng; con thành niên mất khả năng lao động — được hưởng ít nhất 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật.

Các hình thức di chúc

Điều 627 quy định di chúc phải lập thành văn bản; chỉ khi không thể lập bằng văn bản thì mới được di chúc miệng. Các hình thức di chúc bằng văn bản gồm:

• Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng (di chúc viết tay) — Điều 633.
• Di chúc bằng văn bản có người làm chứng (ít nhất 2 người) — Điều 634.
• Di chúc có công chứng tại tổ chức hành nghề công chứng — Điều 635.
• Di chúc có chứng thực tại UBND cấp xã.

Di chúc miệng chỉ hợp pháp khi tính mạng bị đe dọa và không thể lập văn bản; phải có ít nhất 2 người làm chứng ghi chép lại, cùng ký, và được công chứng/chứng thực trong 5 ngày làm việc. Nếu sau 3 tháng người lập di chúc còn sống, minh mẫn thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ.

Cách viết di chúc viết tay (không cần người làm chứng)

Đây là hình thức phổ biến và đơn giản nhất. Theo Điều 633 Bộ luật Dân sự 2015: "Người lập di chúc phải tự viết và ký vào bản di chúc". Nghĩa là toàn bộ nội dung di chúc phải do chính người lập tự tay viết (không đánh máy, không nhờ người khác viết hộ) và tự ký tên. Di chúc viết tay hợp lệ mà không bắt buộc có người làm chứng hay công chứng.

Nội dung di chúc (Điều 631) cần có đủ:

• Ngày, tháng, năm lập di chúc.
• Họ tên và nơi cư trú của người lập di chúc.
• Họ tên người, cơ quan, tổ chức được hưởng di sản.
• Di sản để lại và nơi có di sản (mô tả rõ: nhà đất theo số thửa/sổ đỏ, tài khoản, xe...).
• Chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập di chúc.

Lưu ý: di chúc không được viết tắt, viết bằng ký hiệu; nếu gồm nhiều trang thì mỗi trang phải ghi số thứ tự và có chữ ký/điểm chỉ. Nếu có tẩy xóa, sửa chữa thì người tự viết di chúc phải ký tên bên cạnh chỗ sửa.

Mẫu di chúc viết tay tham khảo

Một bản di chúc viết tay cơ bản gồm các phần: quốc hiệu; tên "DI CHÚC"; thông tin người lập (họ tên, năm sinh, CCCD, nơi cư trú); lời khẳng định đang minh mẫn, tự nguyện; liệt kê tài sản; chỉ định người thừa kế và phần được hưởng; ngày tháng và chữ ký. Vì đây là nội dung pháp lý quan trọng (YMYL), bạn nên để LTV Law rà soát bản di chúc trước khi hoàn tất, hoặc lựa chọn công chứng để tăng tính chắc chắn khi có tranh chấp. Xem thêm về thừa kế đất đai nếu di sản là nhà đất.

Nên viết tay hay công chứng di chúc?

Di chúc viết tay đơn giản, miễn phí nhưng dễ bị tranh chấp về tính xác thực (có đúng chữ của người lập không, có minh mẫn khi viết không). Di chúc công chứng có giá trị chứng cứ cao, hạn chế tranh chấp, được lưu trữ tại tổ chức công chứng. Với tài sản lớn (nhà đất, cổ phần), khuyến nghị mạnh nên công chứng di chúc.

Câu hỏi thường gặp

Di chúc viết tay có cần công chứng không?

Không bắt buộc. Di chúc do người lập tự tay viết và ký đã hợp pháp theo Điều 633 Bộ luật Dân sự 2015, không cần người làm chứng hay công chứng. Tuy nhiên công chứng giúp giảm rủi ro tranh chấp.

Di chúc đánh máy rồi ký tay có hợp lệ không?

Không hợp lệ theo hình thức "di chúc viết tay không người làm chứng". Nếu đánh máy, di chúc bắt buộc phải có ít nhất 2 người làm chứng ký xác nhận, hoặc phải công chứng/chứng thực.

Có thể sửa hoặc hủy di chúc đã lập không?

Có. Người lập di chúc có quyền sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ di chúc bất cứ lúc nào (Điều 640). Nếu lập nhiều di chúc cho cùng một tài sản thì di chúc sau cùng có hiệu lực.

Con nuôi, con riêng có được hưởng thừa kế theo di chúc không?

Có, nếu được chỉ định trong di chúc. Ngoài ra con nuôi hợp pháp và con riêng đều thuộc hàng thừa kế thứ nhất khi chia theo pháp luật.

Kết luận

Một bản di chúc hợp pháp cần đúng cả về người lập (minh mẫn, tự nguyện), nội dung (đủ thông tin bắt buộc) và hình thức (tự viết tay & ký, hoặc có người làm chứng/công chứng). Sai một trong ba yếu tố đều có thể khiến di chúc vô hiệu, dẫn tới chia thừa kế theo pháp luật ngoài ý muốn. LTV Law hỗ trợ soạn, rà soát và công chứng di chúc — liên hệ để được tư vấn chi tiết theo tình huống của bạn.