Giấy phép phòng cháy chữa cháy: Thủ tục & quy định mới 2025

Nhiều chủ cơ sở kinh doanh (nhà hàng, karaoke, khách sạn, xưởng, kho...) lo lắng về "giấy phép phòng cháy chữa cháy", nhưng thực tế không có một loại giấy phép PCCC chung. Bài viết làm rõ các cơ chế pháp lý thực sự về PCCC, cập nhật theo luật mới có hiệu lực từ 01/7/2025, giúp doanh nghiệp biết mình phải làm gì.

1. "Giấy phép phòng cháy chữa cháy" có phải một loại giấy phép?

Không có "giấy phép PCCC" chung chung như nhiều người vẫn nghĩ. Pháp luật quy định ba cơ chế khác nhau về phòng cháy chữa cháy:

• Thẩm định thiết kế về PCCC: áp dụng với công trình, dự án thuộc diện phải thẩm định;
• Nghiệm thu về PCCC: sau khi thi công công trình thuộc diện thẩm định;
• Điều kiện an toàn PCCC đối với cơ sở: yêu cầu mà cơ sở kinh doanh phải duy trì trong suốt quá trình hoạt động.

Riêng doanh nghiệp muốn kinh doanh dịch vụ PCCC thì cần Giấy xác nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ PCCC — đây là thủ tục dành cho đơn vị làm dịch vụ, không phải cho mọi cơ sở. PCCC là điều kiện bắt buộc với nhiều ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

2. Căn cứ pháp lý mới nhất (2024–2025)

Khung pháp lý về PCCC vừa được thay mới toàn diện:

• Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024 (Luật số 55/2024/QH15), hiệu lực 01/7/2025, thay Luật Phòng cháy và chữa cháy 2001 (sửa đổi 2013);
• Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành, hiệu lực 01/7/2025, thay Nghị định 136/2020/NĐ-CP và Nghị định 50/2024/NĐ-CP;
• Nghị định 106/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC và cứu nạn, cứu hộ;
• Thông tư 36/2025/TT-BCA hướng dẫn thi hành.

Nhiều bài viết dịch vụ trên mạng vẫn dẫn Luật cũ và Nghị định 136/2020 đã hết hiệu lực — cần áp dụng đúng văn bản hiện hành. Một thay đổi về thuật ngữ: "thẩm duyệt thiết kế" trước đây nay gọi là "thẩm định thiết kế về PCCC".

3. Điều kiện an toàn PCCC đối với cơ sở kinh doanh

Cơ sở thuộc diện quản lý về PCCC phải bảo đảm và duy trì các điều kiện an toàn trong suốt quá trình hoạt động, gồm (tùy quy mô, tính chất):

• Nội quy, biển báo, sơ đồ hoặc biển chỉ dẫn về PCCC và thoát nạn;
• Hệ thống điện, chống sét, thiết bị, phương tiện PCCC bảo đảm theo quy định;
• Phương án chữa cháy, thoát nạn; lực lượng PCCC cơ sở được huấn luyện;
• Tự kiểm tra an toàn PCCC theo định kỳ (người đứng đầu cơ sở thực hiện), chịu kiểm tra của cơ quan có thẩm quyền.

Danh mục cơ sở thuộc diện quản lý về PCCC và cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ được quy định tại các phụ lục của Nghị định 105/2025; doanh nghiệp cần đối chiếu để biết cơ sở của mình thuộc nhóm nào.

4. Thẩm định thiết kế về PCCC

Công trình, dự án thuộc danh mục phải thẩm định thiết kế về PCCC (quy định tại phụ lục của Nghị định 105/2025) phải được cơ quan có thẩm quyền thẩm định trước khi thi công. Thẩm quyền thuộc Phòng Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ Công an cấp tỉnh trên địa bàn (một số công trình đặc thù thuộc cấp Bộ). Thời hạn giải quyết không quá 15 ngày làm việc đối với dự án quan trọng quốc gia, nhóm A; không quá 10 ngày làm việc đối với dự án khác.

5. Nghiệm thu về PCCC

Sau khi thi công xong công trình thuộc diện đã thẩm định thiết kế, chủ đầu tư phải đề nghị nghiệm thu về PCCC trước khi đưa công trình vào sử dụng. Hồ sơ gồm các tài liệu nghiệm thu của chủ đầu tư, đơn vị thi công và biên bản, kết quả thử nghiệm liên quan. Việc phân cấp và đơn giản hóa một số thủ tục PCCC đang tiếp tục được điều chỉnh theo lộ trình cải cách; nên kiểm tra quy định tại thời điểm thực hiện.

6. Mức xử phạt vi phạm về PCCC

Theo Nghị định 106/2025/NĐ-CP, mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân trong lĩnh vực PCCC và cứu nạn, cứu hộ là 50 triệu đồng; đối với tổ chức là gấp hai lần (tối đa 100 triệu đồng) cho cùng một hành vi. Ngoài phạt tiền, cơ sở vi phạm nghiêm trọng có thể bị tạm đình chỉ hoặc đình chỉ hoạt động. Mức phạt cụ thể theo từng hành vi được quy định chi tiết trong nghị định.

7. Câu hỏi thường gặp

Mở nhà hàng, quán karaoke có phải xin thẩm định PCCC không?

Tùy quy mô. Nếu cơ sở thuộc danh mục phải thẩm định thiết kế về PCCC theo Nghị định 105/2025 thì phải thẩm định và nghiệm thu; nếu không, vẫn phải bảo đảm điều kiện an toàn PCCC đối với cơ sở.

Cơ sở nhỏ có cần làm gì về PCCC không?

Có. Dù không thuộc diện thẩm định, cơ sở vẫn phải duy trì điều kiện an toàn PCCC (nội quy, phương tiện chữa cháy, thoát nạn, tự kiểm tra).

"Giấy chứng nhận đủ điều kiện PCCC" còn không?

Cơ chế đã thay đổi theo luật mới; trọng tâm hiện nay là thẩm định thiết kế, nghiệm thu và duy trì điều kiện an toàn PCCC. Doanh nghiệp nên rà soát theo Nghị định 105/2025 cho trường hợp cụ thể của mình.

Nộp hồ sơ thẩm định PCCC ở đâu?

Tại Phòng Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ Công an cấp tỉnh (trừ công trình đặc thù thuộc cấp Bộ).

Kết luận

Thay vì một "giấy phép PCCC" chung, doanh nghiệp cần xác định cơ sở của mình có thuộc diện thẩm định thiết kế, nghiệm thu về PCCC hay chỉ phải duy trì điều kiện an toàn, theo Luật 2024 và Nghị định 105/2025. Nếu cần rà soát nghĩa vụ PCCC khi mở cơ sở kinh doanh và chuẩn bị hồ sơ (phần thiết kế, thi công do đơn vị chuyên môn thực hiện), có thể tham khảo dịch vụ pháp lý doanh nghiệp của LTV Law. Xem thêm về giấy phép con và các điều kiện kinh doanh liên quan.