Đăng ký sáng chế tại Việt Nam cho doanh nghiệp nước ngoài (2026)

Khi Việt Nam vươn lên trong chuỗi giá trị sản xuất và công nghệ, bảo hộ sáng chế tại đây ngày càng quan trọng với doanh nghiệp nước ngoài. Bài viết trình bày cách bảo hộ sáng chế và các điểm doanh nghiệp ngoại cần lưu ý.

Điều kiện bảo hộ sáng chế

Sáng chế bảo hộ giải pháp kỹ thuật dưới dạng sản phẩm hoặc quy trình. Để được cấp Bằng độc quyền sáng chế, giải pháp phải có tính mới, trình độ sáng tạo và khả năng áp dụng công nghiệp. Việt Nam còn bảo hộ giải pháp hữu ích (không cần trình độ sáng tạo) cho các cải tiến nhỏ.

Ai được nộp — bắt buộc qua đại diện

Như nhãn hiệu, người nộp đơn nước ngoài không có cơ sở tại Việt Nam bắt buộc nộp qua tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp được cấp phép (Điều 89 Luật Sở hữu trí tuệ).

Hai con đường: quốc gia và pha quốc gia PCT

• Nộp đơn quốc gia tại Cục Sở hữu trí tuệ (có thể xin hưởng quyền ưu tiên theo Công ước Paris).
• Vào pha quốc gia PCT — Việt Nam là thành viên PCT, đơn quốc tế có thể vào pha quốc gia tại Việt Nam trong vòng 31 tháng kể từ ngày ưu tiên. Đây là con đường phổ biến nhất của các tập đoàn.

Quy trình, thời hạn và phí

Đơn qua thẩm định hình thức, công bố, yêu cầu thẩm định nội dung (phải nộp trong 42 tháng kể từ ngày ưu tiên), thẩm định nội dung và cấp bằng. Thực tế thường mất 36–48 tháng. Sáng chế được bảo hộ 20 năm kể từ ngày nộp đơn (giải pháp hữu ích 10 năm), không gia hạn nhưng phải nộp phí duy trì hằng năm. Theo Thông tư 263/2016: phí thẩm định nội dung 720.000đ/điểm độc lập, tra cứu 600.000đ/điểm; phí duy trì tăng dần từ 300.000đ/năm (năm 1-2) đến 4.200.000đ/năm (năm 17-20). Xem dịch vụ đăng ký sáng chế.

Sáng chế và giải pháp hữu ích: chọn hình thức nào

Việt Nam bảo hộ giải pháp kỹ thuật theo hai hình thức. Bằng độc quyền sáng chế yêu cầu đủ ba điều kiện là tính mới, trình độ sáng tạo và khả năng áp dụng công nghiệp, bảo hộ 20 năm. Bằng độc quyền giải pháp hữu ích chỉ yêu cầu tính mới và khả năng áp dụng công nghiệp, không đòi hỏi trình độ sáng tạo, bảo hộ 10 năm. Giải pháp hữu ích phù hợp với các cải tiến kỹ thuật nhỏ, khó chứng minh bước tiến sáng tạo đáng kể nhưng vẫn mới so với thế giới. Một giải pháp không đủ trình độ sáng tạo để cấp bằng sáng chế vẫn có thể được cấp bằng giải pháp hữu ích. Ngoài ra, giải pháp phải không thuộc các đối tượng bị loại trừ như phương pháp phòng bệnh, chẩn đoán và chữa bệnh cho người, động vật; giống thực vật, giống động vật; quy trình mang bản chất sinh học để sản xuất thực vật, động vật.

Quyền ưu tiên theo Công ước Paris

Đối với sáng chế và giải pháp hữu ích, doanh nghiệp nước ngoài đã nộp đơn tại một nước thành viên Công ước Paris được hưởng quyền ưu tiên trong 12 tháng kể từ ngày nộp đơn đầu tiên. Nộp đơn tại Việt Nam trong thời hạn này và có yêu cầu hưởng quyền ưu tiên kèm tài liệu chứng minh thì ngày nộp đơn đầu tiên được lấy làm mốc xét tính mới và trình độ sáng tạo. Vì sáng chế đòi hỏi tính mới trên phạm vi toàn thế giới, việc giữ ngày ưu tiên có ý nghĩa quyết định: mọi bộc lộ phát sinh sau ngày ưu tiên, kể cả của chính chủ đơn, sẽ không làm mất tính mới của đơn.

Hồ sơ và lưu ý về yêu cầu bảo hộ

Hồ sơ gồm tờ khai, bản mô tả sáng chế gồm phần mô tả và phạm vi yêu cầu bảo hộ, bản vẽ nếu có, bản tóm tắt, giấy ủy quyền cho tổ chức đại diện và tài liệu xác nhận quyền ưu tiên nếu có. Phạm vi yêu cầu bảo hộ là phần quan trọng nhất vì xác định giới hạn độc quyền: viết quá hẹp thì dễ bị né tránh, viết quá rộng thì dễ bị từ chối do thiếu tính mới hoặc trình độ sáng tạo. Với đơn vào pha quốc gia theo Hiệp ước PCT, bản mô tả phải được dịch sang tiếng Việt chính xác về thuật ngữ kỹ thuật. Việc soạn phạm vi yêu cầu bảo hộ và trả lời thẩm định nội dung nên do người có chuyên môn cả về kỹ thuật lẫn pháp lý thực hiện để bảo đảm phạm vi bảo hộ vững.

Câu hỏi thường gặp

Công ty nước ngoài nộp đơn sáng chế trực tiếp được không?

Không. Phải nộp qua tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp được cấp phép nếu không có cơ sở tại Việt Nam.

Hạn vào pha quốc gia PCT tại Việt Nam là bao lâu?

31 tháng kể từ ngày ưu tiên. Yêu cầu thẩm định nội dung phải nộp trong 42 tháng kể từ ngày ưu tiên.

Sáng chế được bảo hộ bao lâu?

20 năm kể từ ngày nộp đơn (giải pháp hữu ích 10 năm), phải nộp phí duy trì hằng năm.

Kết luận

Doanh nghiệp nước ngoài cần chú ý mốc 42 tháng yêu cầu thẩm định nội dung và dự trù phí duy trì 20 năm. LTV Law đại diện nộp đơn quốc gia và pha quốc gia PCT, tra cứu, soạn bản mô tả và quản lý phí duy trì. Liên hệ để được tư vấn.