Đăng ký nhãn hiệu tại Lào

Nhiều bài viết về đăng ký nhãn hiệu tại Lào vẫn dẫn Luật Sở hữu trí tuệ năm 2011 hoặc năm 2017 và ghi cơ quan chủ quản là Bộ Khoa học và Công nghệ. Thông tin này đã lỗi thời. Hiện nay, Cục Sở hữu trí tuệ Lào (DIP) trực thuộc Bộ Công Thương Lào, và khung pháp lý gồm hai văn bản chính:

• Luật Sở hữu trí tuệ số 50 ngày 20/11/2023, đăng Công báo ngày 01/3/2024, thay thế luật số 38 năm 2017. Điểm đáng chú ý cho doanh nghiệp Việt: tiêu chí nhãn hiệu nổi tiếng bỏ yêu cầu hàng hóa phải lưu thông rộng rãi "trên lãnh thổ Lào", nên mức độ nổi tiếng ở nước ngoài có thể được xem xét; cho phép hủy đăng ký được cấp "không đúng" hoặc nộp không trung thực; bổ sung nguyên tắc cạn quyền khi hàng hóa đã được bán ra.
• Quyết định về nhãn hiệu số 0874 ngày 30/5/2025 của Bộ Công Thương, hiệu lực từ ngày 04/7/2025, thay quyết định năm 2023. Quyết định này chấp nhận bản sao giấy ủy quyền, cho phép một giấy ủy quyền dùng cho nhiều đơn, yêu cầu phần chữ nước ngoài trong nhãn phải kèm bản dịch và cách đọc tiếng Lào, và quy định chủ đơn nước ngoài phải nộp qua tổ chức đại diện đã đăng ký với Cục Sở hữu trí tuệ Lào; luật sư hành nghề cá nhân không còn được tự đại diện cho chủ đơn nước ngoài.

Lào cũng mở cổng nộp đơn nhãn hiệu trực tuyến từ tháng 11/2023, nhưng theo phản ánh của các đại diện tại Lào, phần lớn đơn của chủ nước ngoài vẫn đi qua đại diện địa phương.

Lào chưa công bố biểu phí nhãn hiệu bằng tiếng Anh trên trang của Cục Sở hữu trí tuệ Lào mà chúng tôi kiểm chứng được. Từ ngày 01/5/2024, lệ phí cho đơn nộp điện tử được thông báo là đã giảm, gắn với biến động tỷ giá đồng kíp. Vì vậy chúng tôi chỉ nêu chắc chắn các khoản đã được WIPO công bố, còn lệ phí nộp đơn quốc gia được ghi ở mức ước tính để doanh nghiệp tham khảo (kiểm tra tháng 10/2026, quy đổi theo tỷ giá 1 CHF khoảng 1,25 USD):

Phí riêng của Lào qua Madrid đã giảm nhiều lần: 141 CHF cho nhóm đầu khi mới gia nhập năm 2016, còn 71 CHF từ tháng 10/2022, 44 CHF từ tháng 12/2024 và hiện là 41 CHF. Đây là mức phí chỉ định rất thấp so với mặt bằng chung của hệ thống Madrid. Để có con số tổng hợp cho nhiều nước, doanh nghiệp có thể dùng công cụ tính phí đăng ký nhãn hiệu.

Theo Quyết định số 0874, nhãn có từ ngữ nước ngoài phải kèm bản dịch chính xác và cách đọc bằng tiếng Lào. Với thương hiệu Việt, điều này có hai hệ quả thực tế.

Thứ nhất, nếu tên thương hiệu có nghĩa, ví dụ nhãn sữa mang tên một địa danh Việt Nam hoặc nhãn xi măng có chữ "Rồng", bản dịch nghĩa sẽ cho thẩm định viên biết đó có phải tên địa danh, từ mô tả chất lượng hay không. Tên địa danh nổi tiếng hoặc từ ca ngợi như "vàng", "bền", "số một" dễ bị coi là thiếu khả năng phân biệt. Nên chuẩn bị sẵn giải thích rằng từ đó là tên riêng hoặc là từ ghép tạo ra, không có nghĩa mô tả đối với hàng hóa.

Thứ hai, người tiêu dùng Lào thường gọi tên sản phẩm theo cách phát âm, và nhiều người đọc được chữ Thái do tiếp xúc truyền thông Thái Lan. Một nhãn chữ Lào hoặc chữ Thái có cách đọc gần với thương hiệu Việt có thể bị coi là tương tự. Khi doanh nghiệp in tên phiên âm bằng chữ Lào lên bao bì, đặc biệt với hàng tiêu dùng nhanh, nên đăng ký thêm phiên bản chữ Lào như một nhãn riêng, hoặc nhãn kết hợp cả chữ Latinh và chữ Lào. Cách làm này giúp xử lý hàng nhái mang tên phiên âm, loại vi phạm hay gặp ở các chợ biên giới.

Trước đây, nhiều hướng dẫn yêu cầu giấy ủy quyền bản gốc có công chứng. Quy định này đã thay đổi theo hai bước:

1. Từ ngày 26/6/2023, Cục Sở hữu trí tuệ Lào bỏ yêu cầu công chứng đối với giấy ủy quyền, văn bản chuyển nhượng, li-xăng, khai báo thay đổi; người có thẩm quyền chỉ cần ký, đại diện tại Lào chịu trách nhiệm về tính xác thực. Không có quy định yêu cầu hợp pháp hóa lãnh sự đối với giấy ủy quyền nhãn hiệu. Cơ quan này vẫn có thể yêu cầu xác thực bổ sung trong trường hợp nghi vấn.
2. Từ ngày 04/7/2025, theo Quyết định số 0874, bản sao giấy ủy quyền được chấp nhận và một giấy có thể dùng cho nhiều đơn.

Quyết định năm 2019 từng quy định giấy ủy quyền không ghi thời hạn chỉ được coi là dùng cho một giao dịch; để tránh tranh cãi, vẫn nên ghi rõ thời hạn. Doanh nghiệp có kế hoạch nộp nhiều nhãn hoặc cần đại diện theo dõi, phản đối lâu dài nên ký giấy ủy quyền có ghi rõ phạm vi và thời hạn. Điều kiện về đại diện chỉ áp dụng cho đơn quốc gia; đơn chỉ định Lào qua hệ thống Madrid được nộp qua Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam và chỉ cần đại diện tại Lào khi có thông báo từ chối hoặc tranh chấp.

Khác với Việt Nam, nơi đơn được công bố rồi thẩm định nội dung và bên thứ ba có thể phản đối trước khi cấp văn bằng, Lào đặt giai đoạn phản đối ngay sau thẩm định hình thức. Theo quyết định hướng dẫn năm 2019 (quyết định năm 2025 không thay đổi cơ bản trình tự này):

• Thẩm định hình thức hoàn tất trong 60 ngày; nếu hồ sơ thiếu, chủ đơn có 60 ngày để bổ sung.
• Đơn hợp lệ được công bố trên Công báo sở hữu trí tuệ điện tử trong khoảng 15 ngày; bên thứ ba có 60 ngày kể từ ngày công bố để phản đối và phải nộp lệ phí khi phản đối.
• Khi bị phản đối, chủ đơn có 60 ngày để trả lời. Bên không đồng ý với quyết định có thể khiếu nại lên hội đồng phúc quyết trong 60 ngày.
• Thông báo từ chối ở giai đoạn thẩm định nội dung được trả lời trong 60 ngày, có thể xin gia hạn thêm 30 ngày nếu có lý do chính đáng.
• Sau khi nhãn được đăng ký và công bố, bên thứ ba vẫn có thể yêu cầu hủy trong 5 năm kể từ ngày công bố; với đăng ký không trung thực, Luật năm 2023 cho phép xem xét hủy sau khi cấp.

Hệ quả cho doanh nghiệp Việt: cửa sổ phản đối mở rất sớm, chỉ khoảng 3 tháng sau ngày nộp đơn của bên kia. Doanh nghiệp đã bán hàng ở Lào nên đặt lịch theo dõi Công báo của Lào; nếu bỏ lỡ, vẫn còn công cụ yêu cầu hủy trong 5 năm, nhưng chi phí và thời gian lớn hơn đáng kể.

Hàng Việt tại Lào tập trung ở các nhóm sản phẩm mà danh mục đăng ký cần bao quát đúng:

• Thực phẩm, đồ uống, sữa, bánh kẹo, mì ăn liền: nhóm 29, 30, 32; thêm nhóm 35 nếu mở cửa hàng, chuỗi phân phối.
• Vật liệu xây dựng như xi măng, gạch men, sơn, thép: nhóm 19, 2, 6; tôn lợp và ống nhựa cần kiểm tra kỹ nhóm theo chất liệu.
• Phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thức ăn chăn nuôi: nhóm 1, 5, 31.
• Nông sản như gạo, cà phê, giống cây trồng: nhóm 30, 31; doanh nghiệp đầu tư trồng trọt tại các tỉnh Nam Lào nên đăng ký cả nhãn cho sản phẩm thu hoạch.

Rủi ro điển hình là nhà phân phối hoặc đại lý độc quyền tại Lào tự nộp đơn cho nhãn Việt, rồi dùng văn bằng để giữ thế khi đàm phán lại hợp đồng hoặc chặn nhà phân phối mới. Do nguyên tắc nộp đơn đầu tiên, việc lấy lại nhãn khi đó phải dựa vào căn cứ nộp đơn không trung thực hoặc nhãn nổi tiếng, mất nhiều thời gian. Cách phòng ngừa: nộp đơn trước khi giao hàng lô đầu, ghi rõ trong hợp đồng phân phối rằng mọi quyền nhãn hiệu thuộc doanh nghiệp Việt, và đăng ký li-xăng với Cục Sở hữu trí tuệ Lào khi cho phép bên Lào sử dụng nhãn. Doanh nghiệp đang mở rộng cùng lúc sang các nước lân cận có thể xem thêm đăng ký nhãn hiệu tại Campuchia và đăng ký nhãn hiệu tại Thái Lan.

Lào gia nhập Nghị định thư Madrid có hiệu lực từ ngày 07/3/2016 và tuyên bố thời hạn thông báo từ chối là 18 tháng thay vì 12 tháng. So sánh thực tế cho 1 nhóm:

Nếu chỉ cần riêng Lào, đơn quốc gia rẻ hơn rõ rệt vì phí cơ bản WIPO đã gấp nhiều lần lệ phí Lào. Ngược lại, khi doanh nghiệp đăng ký cùng lúc Lào, Campuchia, Thái Lan và các nước ASEAN khác, phí riêng của Lào chỉ 41 CHF khiến Madrid trở thành lựa chọn tiết kiệm, đồng thời tránh phải chuẩn bị hồ sơ riêng cho từng nước. Lưu ý rủi ro tấn công trung tâm: nhãn tại Việt Nam nên được tra cứu kỹ trước khi làm đơn gốc. Xem thêm dịch vụ đăng ký nhãn hiệu quốc tế.