Trong hệ thống pháp luật quốc tế và thực tiễn thương mại, quyền tác giả trong tiếng Anh được gọi phổ biến nhất là Copyright. Thuật ngữ này được hình thành từ cụm từ “the right to copy”, phản ánh cốt lõi của quyền tài sản đối với tác phẩm – quyền sao chép và khai thác tác phẩm dưới nhiều hình thức khác nhau.
Mục lục
Quyền tác giả là gì theo Công ước Berne
Công ước Berne về bảo hộ các tác phẩm văn học, nghệ thuật là điều ước quốc tế quan trọng nhất điều chỉnh quyền tác giả trên phạm vi toàn cầu. Theo Công ước này, quyền tác giả phát sinh tự động kể từ thời điểm tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định, không phụ thuộc vào bất kỳ thủ tục đăng ký nào.
Nguyên tắc bảo hộ không phụ thuộc hình thức khẳng định rằng tác giả không cần nộp đơn hay xin cấp văn bằng để được công nhận quyền. Chỉ cần chứng minh yếu tố sáng tạo và tính nguyên gốc của tác phẩm, quyền tác giả đã được pháp luật bảo hộ.
Bên cạnh đó, nguyên tắc đối xử quốc gia đảm bảo tác giả là công dân của quốc gia thành viên sẽ được hưởng mức độ bảo hộ tương đương với công dân nước sở tại. Nguyên tắc này là cơ sở để quyền tác giả được bảo vệ xuyên biên giới, đặc biệt trong môi trường khai thác quốc tế.
Các loại quyền trong quyền tác giả tiếng Anh gọi là gì
Quyền nhân thân trong tiếng Anh
Trong tiếng Anh, quyền nhân thân được gọi là Moral Rights. Đây là nhóm quyền gắn liền trực tiếp với cá nhân tác giả, phản ánh mối liên hệ tinh thần giữa tác giả và tác phẩm. Moral Rights tồn tại độc lập với quyền tài sản và được pháp luật nhiều quốc gia bảo hộ nghiêm ngặt.
Hai quyền nhân thân quan trọng nhất thường được đề cập là Right of Attribution, tức quyền được ghi tên thật hoặc bút danh khi tác phẩm được sử dụng, và Right of Integrity, tức quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, không cho phép sửa chữa, cắt xén gây phương hại đến danh dự, uy tín của tác giả.
Đặc điểm nổi bật của Moral Rights là không thể chuyển nhượng. Ngay cả khi quyền tài sản đã được chuyển giao cho tổ chức hoặc doanh nghiệp, tác giả vẫn giữ các quyền nhân thân cơ bản theo quy định pháp luật.
Quyền tài sản trong tiếng Anh
Khác với quyền nhân thân, quyền tài sản trong tiếng Anh được gọi là Economic Rights. Đây là nhóm quyền cho phép chủ sở hữu khai thác giá trị kinh tế của tác phẩm, bao gồm quyền sao chép, phân phối, truyền đạt đến công chúng, cho thuê và làm tác phẩm phái sinh.
Economic Rights có thể được chuyển nhượng hoặc cấp phép sử dụng thông qua hợp đồng. Trong thực tế kinh doanh, đây là nhóm quyền được quan tâm nhiều nhất, đặc biệt trong các lĩnh vực xuất bản, phần mềm, truyền thông và quảng cáo.
Ví dụ, doanh nghiệp có thể ký hợp đồng cấp phép sử dụng tác phẩm với thời hạn và phạm vi cụ thể, trong khi tác giả vẫn giữ quyền nhân thân. Việc tách bạch hai nhóm quyền này giúp kiểm soát rủi ro và tối ưu giá trị thương mại của tác phẩm.
Câu hỏi thường gặp về quyền tác giả tiếng Anh
Trong quá trình tư vấn thực tế, nhiều cá nhân và doanh nghiệp vẫn còn nhầm lẫn khi sử dụng thuật ngữ quyền tác giả tiếng Anh, đặc biệt trong bối cảnh kinh doanh và giao dịch quốc tế. Dưới đây là những câu hỏi phổ biến nhất và cách hiểu đúng theo quy định pháp luật.
Copyright và Trademark có giống nhau không
Copyright và Trademark là hai quyền sở hữu trí tuệ hoàn toàn khác nhau, dù thường bị nhầm lẫn trong thực tế. Copyright (quyền tác giả) bảo hộ tác phẩm sáng tạo như sách, bài viết, phần mềm, thiết kế, âm nhạc, trong khi Trademark (nhãn hiệu) bảo hộ dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hóa, dịch vụ trên thị trường.
Sự khác biệt này dẫn đến hệ quả pháp lý rất lớn. Một tác phẩm có thể được bảo hộ quyền tác giả nhưng không đồng nghĩa với việc được bảo hộ nhãn hiệu, và ngược lại. Trong thực tiễn, nhiều doanh nghiệp chỉ ghi Copyright cho logo nhưng lại không đăng ký nhãn hiệu, dẫn đến rủi ro bị bên khác chiếm quyền sử dụng hợp pháp.
Logo, slogan dùng tiếng Anh có được bảo hộ quyền tác giả không
Logo và slogan dùng tiếng Anh có thể được bảo hộ quyền tác giả, với điều kiện đáp ứng yếu tố sáng tạo và được thể hiện dưới hình thức vật chất cụ thể. Logo thường được bảo hộ dưới dạng tác phẩm mỹ thuật ứng dụng, còn slogan có thể được bảo hộ nếu thể hiện tính sáng tạo nhất định.
Tuy nhiên, quyền tác giả chỉ bảo hộ hình thức thể hiện, không bảo hộ chức năng phân biệt thương mại. Do đó, trong chiến lược bảo vệ toàn diện, logo và slogan quan trọng thường cần được đăng ký song song cả quyền tác giả và nhãn hiệu để đảm bảo hiệu lực pháp lý tối đa.
Người nước ngoài có quyền tác giả tại Việt Nam không
Theo Công ước Berne và Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam, người nước ngoài hoàn toàn có quyền tác giả tại Việt Nam nếu tác phẩm được sáng tạo hoặc công bố tại quốc gia là thành viên của điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia.
Trên thực tế, rất nhiều tác phẩm của tác giả nước ngoài được bảo hộ tại Việt Nam mà không cần thực hiện thủ tục đăng ký. Tuy nhiên, khi phát sinh tranh chấp hoặc cần chứng minh quyền, việc đăng ký quyền tác giả tại Việt Nam vẫn mang lại lợi thế pháp lý rõ rệt.
