Trong thực tiễn tư vấn pháp lý về mã số mã vạch, LTV Law thường xuyên nhận được câu hỏi: mã vạch 202 của nước nào và liệu việc sử dụng mã này trên sản phẩm có hợp pháp hay không. Không ít doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người bán hàng online đang vô tình hiểu sai bản chất của mã vạch, từ đó dẫn đến lựa chọn sai giải pháp, tiềm ẩn rủi ro khi phân phối, đưa hàng vào siêu thị hoặc xuất khẩu.
Mục lục
Mã vạch 202 có thuộc mã quốc gia hay không
Mã vạch 202 không thuộc bất kỳ quốc gia nào. Đây là kết luận chính xác theo tiêu chuẩn GS1 quốc tế.
Trong cấu trúc mã vạch EAN-13, ba chữ số đầu tiên được gọi là GS1 Prefix (tiền tố GS1). Tiền tố này không phản ánh nơi sản xuất hàng hóa mà cho biết tổ chức GS1 quốc gia hoặc khu vực đã cấp quyền sử dụng mã cho doanh nghiệp. Ví dụ, tiền tố 893 cho biết doanh nghiệp đăng ký mã số mã vạch tại GS1 Việt Nam, trong khi dải 690–699 thể hiện doanh nghiệp đăng ký tại GS1 Trung Quốc.
Điểm quan trọng cần nhấn mạnh là chỉ những tiền tố được GS1 phân bổ cho quốc gia hoặc khu vực mới được coi là “mã quốc gia”. Mã 202 không nằm trong danh sách này. GS1 không công nhận 202 là tiền tố đại diện cho bất kỳ quốc gia, vùng lãnh thổ hay tổ chức GS1 quốc gia nào.
Do đó, việc cho rằng mã vạch 202 là của một nước cụ thể là hoàn toàn không có cơ sở kỹ thuật lẫn pháp lý.
Mã 202 nằm trong nhóm mã nào theo GS1
Theo quy chuẩn GS1, mã 202 thuộc nhóm tiền tố 200–299. Đây là nhóm mã đặc biệt, được GS1 thiết kế để phục vụ mục đích sử dụng nội bộ, không phải cho lưu thông thương mại rộng rãi.
Nhóm mã 200–299 thường được sử dụng trong các trường hợp như quản lý kho nội bộ, mã hàng đóng gói tại điểm bán, hoặc mã sản phẩm tạm thời trong hệ thống bán lẻ. Những mã này không gắn với quyền đăng ký chính thức của doanh nghiệp và cũng không được quản lý trên cơ sở dữ liệu GS1 toàn cầu.
Lý do GS1 không cấp quyền quốc gia cho dải 200–299 là vì đây không phải là nhóm mã phục vụ truy xuất nguồn gốc quốc tế. Nếu dải mã này được gán cho quốc gia cụ thể, sẽ phá vỡ tính thống nhất và minh bạch của hệ thống mã số mã vạch toàn cầu.
Vì sao nhiều người nhầm mã vạch 202 là mã nước ngoài
Sự nhầm lẫn phổ biến hiện nay xuất phát từ việc đánh đồng mã in trên bao bì với mã quốc gia. Trên thực tế, không phải cứ thấy ba số đầu khác 893 thì sản phẩm là hàng nhập khẩu hay có xuất xứ nước ngoài.
Ngoài ra, nhiều thông tin sai lệch được lan truyền từ các nguồn không chính thống, blog cá nhân hoặc nội dung sao chép thiếu kiểm chứng. Các nguồn này thường gán mã 202 cho một quốc gia nhất định mà không dẫn chiếu tiêu chuẩn GS1 hoặc tài liệu pháp lý liên quan.
Rủi ro lớn nhất nằm ở việc suy luận xuất xứ hàng hóa chỉ dựa vào ba số đầu của mã vạch. Cách hiểu này không chỉ sai về mặt kỹ thuật mà còn có thể khiến doanh nghiệp bị nghi ngờ về tính minh bạch, ảnh hưởng đến hoạt động phân phối và uy tín thương hiệu.
Sử dụng mã vạch 202 có vi phạm pháp luật Việt Nam không
Pháp luật Việt Nam không cấm tuyệt đối việc sử dụng mã vạch 202, nhưng việc sử dụng phải đúng mục đích. Theo Luật Sở hữu trí tuệ 2022 và các văn bản hướng dẫn liên quan, mã số mã vạch là dấu hiệu dùng trong hoạt động thương mại và chịu sự quản lý của Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng (GS1 Việt Nam).
Khi doanh nghiệp sử dụng mã vạch để đưa sản phẩm ra thị trường, phân phối qua siêu thị, sàn thương mại điện tử hoặc xuất khẩu, doanh nghiệp có nghĩa vụ đăng ký mã số mã vạch hợp pháp. Việc dùng mã 202 – vốn chỉ предназнач cho mục đích nội bộ – trong các hoạt động này có thể bị coi là sử dụng mã không phù hợp, dẫn đến nguy cơ bị xử phạt hành chính hoặc bị từ chối phân phối.
Trách nhiệm pháp lý trong trường hợp này thuộc về doanh nghiệp sản xuất, đơn vị phân phối và cả cá nhân kinh doanh nếu trực tiếp đưa sản phẩm ra thị trường.
Doanh nghiệp có nên sử dụng mã vạch 202 hay không
Trong thực tiễn, mã vạch 202 chỉ phù hợp cho quản lý nội bộ, không lưu thông thương mại và không sử dụng cho xuất khẩu. Nếu doanh nghiệp chỉ dùng mã để quản lý kho, kiểm soát hàng hóa nội bộ thì mã 202 có thể đáp ứng nhu cầu tạm thời.
Ngược lại, khi doanh nghiệp bán hàng ra thị trường, phân phối qua siêu thị, sàn TMĐT hoặc xây dựng thương hiệu lâu dài, đăng ký mã vạch GS1 Việt Nam là lựa chọn bắt buộc và an toàn. Chi phí đăng ký ban đầu có thể cao hơn, nhưng đổi lại là giá trị pháp lý, khả năng truy xuất nguồn gốc và uy tín thương hiệu trong dài hạn.
Câu hỏi thường gặp về mã vạch 202 của nước nào
Mã vạch 202 có phải của Trung Quốc không?
Không. Mã 202 không thuộc Trung Quốc hay bất kỳ quốc gia nào khác.
Dùng mã vạch 202 bán hàng online có sao không?
Có rủi ro, đặc biệt khi sàn TMĐT hoặc đối tác yêu cầu mã GS1 hợp pháp.
Có đăng ký mã vạch 202 tại Việt Nam được không?
Không. GS1 Việt Nam không cấp mã 202 vì đây không phải tiền tố quốc gia.
Mã 202 có lên được siêu thị không?
Hầu hết các hệ thống siêu thị yêu cầu mã GS1 chính thức, nên mã 202 thường không được chấp nhận.
