Khi đặt câu hỏi mã vạch 195 của nước nào, câu trả lời chính xác theo tiêu chuẩn GS1 là: mã vạch 195 không thuộc bất kỳ quốc gia nào. Đây không phải là cách diễn giải suy đoán, mà là kết luận dựa trên hệ thống quản lý và danh sách cấp phát prefix chính thức của GS1 Global.
Theo GS1, chỉ những dải số được phân bổ và công bố mới có giá trị sử dụng trong hệ thống mã số mã vạch toàn cầu. 195 không nằm trong danh sách các prefix đang được GS1 cấp phát, do đó không thể gắn mã vạch này với bất kỳ quốc gia, vùng lãnh thổ hay tổ chức GS1 hợp pháp nào.
Mục lục
Bản chất của prefix mã vạch GS1 và lý do không thể gán 195 cho quốc gia
Để hiểu rõ vì sao mã vạch 195 không thuộc quốc gia nào, cần làm rõ prefix mã vạch GS1 là gì. Prefix là nhóm chữ số đầu tiên trong mã vạch, dùng để xác định tổ chức GS1 đã cấp quyền sử dụng mã cho doanh nghiệp, chứ không phản ánh nơi sản xuất hay xuất xứ hàng hóa.
Trong cấu trúc đầy đủ của mã vạch GS1, prefix chỉ là một phần của dãy số, đứng trước mã doanh nghiệp và mã sản phẩm. Quyền sử dụng mã vạch phát sinh từ việc doanh nghiệp đăng ký hợp lệ với GS1, không phát sinh từ việc lựa chọn hay tự gán prefix. Vì vậy, nếu một prefix không được GS1 phân bổ, thì việc sử dụng prefix đó đồng nghĩa với việc sử dụng mã vạch không hợp lệ.
Nguyên nhân khiến mã vạch 195 thường bị hiểu nhầm
Trong thực tiễn, mã vạch 195 thường bị hiểu nhầm là mã quốc gia do người dùng chỉ tra cứu ba chữ số đầu mà không kiểm chứng dữ liệu từ nguồn chính thống. Nhiều bảng mã vạch lan truyền trên Internet không được cập nhật hoặc không dựa trên dữ liệu GS1, dẫn đến kết luận sai lệch.
Bên cạnh đó, không ít doanh nghiệp sử dụng mã nội bộ, mã thử nghiệm hoặc mã tạo tự động trong giai đoạn thiết kế bao bì. Khi các mã này được in lên sản phẩm và đưa ra thị trường, chúng dễ bị hiểu là mã vạch hợp pháp, dù thực tế không hề được GS1 cấp quyền sử dụng.
Cách GS1 quản lý và công bố danh sách mã vạch hợp lệ
Hệ thống mã số mã vạch toàn cầu được GS1 Global quản lý tập trung, với các tổ chức GS1 thành viên tại từng quốc gia. Danh sách prefix được cấp phát luôn được công bố công khai và cập nhật định kỳ, đảm bảo nguyên tắc không trùng lặp và kiểm soát chặt chẽ.
Doanh nghiệp không được tự ý sử dụng prefix chưa được GS1 công nhận, kể cả với mục đích nội bộ, nếu sản phẩm có khả năng lưu thông trên thị trường. Việc sử dụng mã vạch mang prefix không hợp lệ như 195 tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý, đặc biệt trong bối cảnh cơ quan quản lý tăng cường kiểm soát thông tin truy xuất nguồn gốc.
Mã vạch 195 có phản ánh nguồn gốc xuất xứ hàng hóa không
Sau khi xác định rõ mã vạch 195 không thuộc bất kỳ quốc gia nào, vấn đề tiếp theo mà nhiều doanh nghiệp quan tâm là liệu mã vạch này có thể được sử dụng để suy đoán nguồn gốc xuất xứ của hàng hóa hay không. Dưới góc độ pháp lý và tiêu chuẩn quản lý hàng hóa hiện hành, câu trả lời là không.
Hiểu đúng về mối quan hệ giữa mã vạch và xuất xứ hàng hóa
Về bản chất, mã vạch không phải là chứng nhận xuất xứ (Certificate of Origin – CO). Mã vạch chỉ là công cụ kỹ thuật dùng để nhận diện và quản lý sản phẩm trong chuỗi cung ứng, phục vụ cho việc bán lẻ, kiểm soát kho và truy xuất thông tin cơ bản. Mã vạch không có chức năng xác nhận nơi sản xuất hay quốc gia xuất xứ của hàng hóa.
Theo quy định pháp luật Việt Nam, xuất xứ hàng hóa được xác định thông qua nhãn hàng hóa, hồ sơ hải quan và chứng từ xuất xứ hợp pháp do cơ quan có thẩm quyền cấp. Mã vạch, dù hợp lệ hay không, cũng không thể thay thế các loại giấy tờ này trong việc chứng minh xuất xứ.
Trong thực tiễn tư vấn, chúng tôi gặp nhiều trường hợp doanh nghiệp hoặc người tiêu dùng dựa vào ba chữ số đầu của mã vạch để kết luận hàng hóa có nguồn gốc từ một quốc gia cụ thể. Cách hiểu này không phù hợp với bản chất pháp lý của mã vạch và dễ dẫn đến những đánh giá sai lệch về sản phẩm.
Rủi ro pháp lý khi suy diễn xuất xứ từ mã vạch 195
Việc suy diễn xuất xứ hàng hóa từ mã vạch 195 tiềm ẩn nguy cơ hiểu sai nguồn gốc sản phẩm, đặc biệt khi mã vạch này không được GS1 công nhận. Nếu doanh nghiệp dựa vào đó để ghi nhãn, quảng cáo hoặc cung cấp thông tin cho đối tác, hành vi này có thể bị xem là cung cấp thông tin không chính xác cho người tiêu dùng.
Trong bối cảnh pháp luật về quản lý nhãn hàng hóa và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ngày càng chặt chẽ, việc sử dụng thông tin không đúng về nguồn gốc hàng hóa có thể dẫn đến xử phạt hành chính, buộc thu hồi hoặc chỉnh sửa nhãn. Đối với hàng hóa xuất khẩu hoặc lưu thông trên sàn thương mại điện tử, rủi ro này càng trở nên nghiêm trọng do yêu cầu kiểm soát thông tin ngày càng cao.
Từ góc độ quản trị rủi ro, doanh nghiệp cần tách bạch rõ giữa mã vạch, xuất xứ hàng hóa và chứng từ pháp lý liên quan. Việc hiểu đúng và sử dụng đúng ngay từ đầu không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, mà còn bảo vệ uy tín thương hiệu và tạo nền tảng vững chắc cho hoạt động kinh doanh lâu dài.
