Theo Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2022, đăng ký bản quyền tác giả là thủ tục hành chính do Cục Bản quyền tác giả thực hiện nhằm ghi nhận thông tin về tác giả, chủ sở hữu và tác phẩm được bảo hộ. Thuật ngữ “online” trong thực tế không đồng nghĩa với việc cấp quyền tự động trên môi trường internet, mà được hiểu là nộp hồ sơ điện tử thông qua Cổng dịch vụ công của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Mục lục
Có bắt buộc đăng ký bản quyền tác giả online hay không
Pháp luật hiện hành cho phép đăng ký bản quyền tác giả online đối với hầu hết các loại hình tác phẩm, bao gồm tác phẩm viết, phần mềm máy tính, tác phẩm mỹ thuật, âm nhạc, nhiếp ảnh, video, website và các tác phẩm phái sinh hợp pháp. Điều kiện cốt lõi là tác phẩm phải do chính tác giả sáng tạo và có tính nguyên gốc.
Ngược lại, ý tưởng thuần túy, dữ liệu đơn lẻ, tin tức thời sự hoặc văn bản hành chính không thuộc đối tượng được bảo hộ quyền tác giả. Việc xác định đúng loại hình tác phẩm ngay từ đầu giúp tránh tình trạng hồ sơ bị từ chối hoặc yêu cầu sửa đổi nhiều lần.
Cơ quan có thẩm quyền xử lý hồ sơ đăng ký bản quyền tác giả online
Cơ quan duy nhất có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận đăng ký bản quyền tác giả tại Việt Nam là Cục Bản quyền tác giả, trực thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Người nộp đơn có thể lựa chọn xử lý hồ sơ thông qua trụ sở chính hoặc các văn phòng đại diện tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh.
Quy trình tiếp nhận và thẩm định hồ sơ online hiện nay được thực hiện thống nhất theo Nghị định 17/2023/NĐ-CP, đảm bảo giá trị pháp lý tương đương với hồ sơ nộp trực tiếp.
Hồ sơ đăng ký bản quyền tác giả online gồm những gì
Trong quá trình thực hiện đăng ký bản quyền tác giả online, hồ sơ là yếu tố quyết định trực tiếp đến việc được tiếp nhận hay bị yêu cầu sửa đổi, bổ sung. Thực tiễn xử lý cho thấy, đa số hồ sơ bị kéo dài thời gian không phải do nội dung tác phẩm, mà do kê khai thiếu hoặc sai thành phần hồ sơ. Vì vậy, việc chuẩn bị đúng và đủ ngay từ đầu là điều kiện tiên quyết.
Tờ khai đăng ký bản quyền tác giả theo mẫu mới nhất
Tờ khai đăng ký bản quyền tác giả là tài liệu bắt buộc và đóng vai trò trung tâm trong toàn bộ hồ sơ. Mẫu tờ khai hiện hành được ban hành kèm theo các văn bản hướng dẫn của Cục Bản quyền tác giả, áp dụng thống nhất cho hình thức nộp online và trực tiếp.
Khi kê khai trực tuyến, người nộp đơn cần đặc biệt lưu ý các thông tin về tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, loại hình tác phẩm và thời điểm hoàn thành tác phẩm. Những lỗi thường gặp như ghi không thống nhất tên chủ thể, mô tả sai loại hình tác phẩm hoặc bỏ sót thông tin đồng tác giả là nguyên nhân phổ biến khiến hồ sơ bị trả lại để chỉnh sửa.
Bản sao tác phẩm đăng ký
Bản sao tác phẩm là căn cứ để cơ quan chuyên môn xác định đối tượng yêu cầu bảo hộ. Đối với đăng ký bản quyền tác giả online, bản sao tác phẩm thường được nộp dưới dạng file điện tử phù hợp với từng loại hình, chẳng hạn như file văn bản, hình ảnh, âm thanh hoặc mã nguồn phần mềm.
Người nộp đơn cần đảm bảo nội dung tác phẩm thể hiện rõ tính nguyên gốc và không vi phạm quyền của bên thứ ba. Trong trường hợp tác phẩm có giá trị thương mại cao, việc giới hạn phạm vi công khai và bảo mật nội dung khi nộp hồ sơ cũng là vấn đề cần được cân nhắc kỹ lưỡng.
Giấy tờ chứng minh quyền nộp đơn
Ngoài tờ khai và bản sao tác phẩm, hồ sơ cần kèm theo giấy tờ chứng minh quyền nộp đơn, tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể. Đối với tác giả trực tiếp sáng tạo, giấy cam đoan về quyền tác giả thường được sử dụng để xác nhận tính trung thực của thông tin kê khai.
Trong trường hợp chủ sở hữu không đồng thời là tác giả, hồ sơ phải có hợp đồng giao việc, hợp đồng chuyển nhượng hoặc thỏa thuận bằng văn bản chứng minh quyền sở hữu hợp pháp. Đây là thành phần thường xuyên bị thiếu hoặc lập không đúng hình thức trong thực tiễn đăng ký.
Giấy ủy quyền khi nộp thông qua đơn vị dịch vụ
Nếu người nộp đơn lựa chọn thực hiện đăng ký bản quyền tác giả online thông qua đơn vị đại diện, giấy ủy quyền là tài liệu bắt buộc. Văn bản này cần thể hiện rõ phạm vi ủy quyền, thông tin các bên và chữ ký hợp lệ theo quy định.
Ngược lại, trong trường hợp tác giả hoặc chủ sở hữu tự mình nộp hồ sơ, giấy ủy quyền không cần thiết. Việc xác định đúng trường hợp áp dụng giúp hồ sơ được tiếp nhận ngay từ lần nộp đầu tiên.
Câu hỏi thường gặp về đăng ký bản quyền tác giả online
Trong quá trình tư vấn, LTV Law thường xuyên nhận được những thắc mắc lặp lại liên quan đến đăng ký bản quyền tác giả online. Việc giải đáp rõ ràng các câu hỏi này giúp người đọc có cái nhìn thực tế và chủ động hơn trước khi thực hiện thủ tục.
Đăng ký bản quyền tác giả online có giá trị pháp lý không
Đăng ký bản quyền tác giả online có giá trị pháp lý hoàn toàn tương đương với hình thức nộp trực tiếp. Giấy chứng nhận do Cục Bản quyền tác giả cấp là căn cứ pháp lý hợp lệ để bảo vệ quyền lợi của tác giả và chủ sở hữu trong mọi giao dịch và tranh chấp.
Có thể đăng ký bản quyền tác giả online cho tác phẩm chưa công bố không
Pháp luật Việt Nam không yêu cầu tác phẩm phải được công bố mới được đăng ký bản quyền. Tác phẩm chưa công bố, miễn là đã được thể hiện dưới hình thức vật chất cụ thể, vẫn có thể thực hiện đăng ký và được bảo hộ đầy đủ.
Người nước ngoài có đăng ký bản quyền tác giả online tại Việt Nam được không
Người nước ngoài vẫn có thể đăng ký bản quyền tác giả tại Việt Nam nếu tác phẩm thuộc phạm vi bảo hộ theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên hoặc được công bố, sử dụng tại Việt Nam. Trong nhiều trường hợp, việc thực hiện thông qua đơn vị đại diện tại Việt Nam sẽ thuận lợi hơn về mặt thủ tục.
Bao lâu thì nên đăng ký bản quyền tác giả
Từ góc độ pháp lý và thực tiễn xử lý tranh chấp, nên đăng ký bản quyền tác giả ngay sau khi tác phẩm hoàn thành. Việc đăng ký sớm giúp xác lập chứng cứ rõ ràng về thời điểm sáng tạo, giảm thiểu rủi ro khi xảy ra sao chép hoặc tranh chấp quyền sở hữu.
